Uzunyayla Çerkeslerindeki Ceug Kavramına Oyun ve Karnaval Literatüründen Bakmak

Uzunyayla Çerkeslerindeki Ceug Kavramına Oyun ve Karnaval Literatüründen Bakmak [Analysing the Jeug Concept in Uzunyayla with Play and Carnival Literature]

Özet

Bu çalışmanın konusu Uzunyayla Çerkeslerindeki ceug ritüelini oyun ve karnaval literatürü içinde tartışmaktır. Ceug Çerkes çok tanrılı inancında ayin, oyun ve kurban gibi pek çok farklı ritüel disizinden oluşan büyük bir merasimdir. Uzunyayla Çerkeslerindeki ceug merasiminin özellikle oyunsal ve karnavalesk yapısını yansıtan ritüel vuıc ve bu ritüellerde önem arz eden karakter ise ceuguako/hatiyako karakteridir. Eldeki çalışmada vuıc ritüeli ve ceuguako/hatiyako karakterlerine odaklanılarak genel anlamda ceug kavramının çok tanrılı Çerkes inancına kıyasla Uzunyayla’daki Çerkeslerde ne şekilde dönüştüğü ortaya koyulmaktadır. Sonuç olarak çok tanrılı Çerkes inancındaki anlamlarına kıyasla Uzunyayla’daki ceug kavramının kimi yönleriyle oyun ve karnaval karakterini koruduğu kimi yönlerinin ise farklılaştığı ve karnavalesk anlamının daraldığı sonucuna varılabilmektedir.

Abstract

This study discusses the jeug ritual of the Circassians of Uzunyayla (an area in eastern Turkey) within the play and carnival literature. Jeug of the polytheist Circassian belief is a big ceremony composed of various elements as sacrament, play and sacrifice. Wuic ritual and the jeuguako/hatiyako character that has a very important place in these rituals are the two things that reflect the play and carnavalesk structure of the jeug ceremony of the Circassians of Uzunyayla. This paper reveals how jeug has continuities and disjoints in Uzunyayla from the polytheist Circassian belief by focusing on the jeuguako/hatiyako character. In conclusion, it can be said that despite its different meaning in the Circassian polytheist belief the jeug concept in Uzunyayla has protected some aspects of the play and carnaval characteristics while some has changed and the carnavalesk meaning has shrinked.