Huzur Derslerine Katılan Karslı Âlimler

Özet

Osmanlı Devleti’nde muhâdarâ kültürünün bir devamı olarak yapıla gelen mûtâd tefsir derslerinin h. 1172’de (m. 1759) Sultan III. Mustafa tarafından muayyen kurallara bağlanarak devletin resmî ve sürekli bir uygulaması haline getirilmesi ve İstanbul’da ikamet eden meşhur âlimlerin davet edilmesi ile teşekkül eden yüksek ilmî derslere Huzûr-u Hümayûn ya da Huzûr Dersleri denilmiştir. Padişahın huzurunda yapılan bu derslerde Anadolu’nun ve Osmanlı coğrafyasının farklı bölgelerinden İstanbul’a gelerek temayüz eden ilmî şahsiyetler ilmî mübahesede bulunur ve dersler münazaralı bir usulle müzakere edilirdi.Osmanlı coğrafyasının muhtelif vilayetlerinden gelerek İstanbul’a yerleşen âlimler memleketlerinin nisbelerini taşımaya devam etmişler; derslere katılanların isimlerinin yazıldığı defterlere bu şekilde kaydedilmişlerdir. Bu çalışmada derslere katılanların tutulduğu kayıtlardan yola çıkarak Karsî nisbesine sahip Karslı âlimler tespit edilmeye çalışılmıştır. Tespit edilen âlimlerin hangi yıllarda hangi derslere ne oranda girdiği ortaya konulmuştur. Osmanlı’daki en itibarlı ilmî sohbet halkası olarak kabul edilen Huzur Dersleri’ne katılan Karslı âlimleri tespit etmek suretiyle Kars’ın ve Karslı âlimlerin o dönemki ilmî hayatta tanınırlığına dair bir kanaatin teşekkülü sağlanacaktır.

Abstract

The usual tafsir lessons, which were made as a continuation of the Muhadarâ culture in the Ottoman Empire, were tied to certain rules by Sultan III. Mustafa in 1172/1759 and became an official and continuous practice of the state. Huzûr-u Hümayûn or Huzûr Courses was called as the high science courses formed with the invitation of famous scholars residing in Istanbul. In these lessons built in the presence of the Sultan, scholars who came to Istanbul from different regions of Anatolia and Ottoman geography were found in scholarly evaluations, and the lessons were negotiated in a manner that was well thought out. The scholars who came from various provinces of the Ottoman geography and settled in Istanbul continued to carry the nomads of their countries; the books in which the names of the participants of the classes are written are recorded in this way. In this study, attempts were made to identify Karsian scholars who have Karsî cadres from the records of the names of the participants. It has been determined in which years the determined scholars entered which classes and how often. By establishing the Karsian scholars participating in the Huzur Courses, which is considered as the most prestigious scholarly conversation circle in the Ottoman Empire, a consensus on the recognition of Kars and Karsian scholars in the scientific life of that period will be ensured.