Harakânî ve Yesevî’nin İlim ve İrşad Yönteminde Ortak Noktalar

Özet

Milletlerin hafızasında düşünce ve eserleriyle derin izler bırakan önemli şahsiyetler vardır. Bu kişiler fikir ve düşünceleriyle bulundukları toplumlara ve yaşadıkları zamana değer katmışlardır. Şüphesiz Ebu’l-Hasan el-Harakânî (ö.425/1034) ile Hoca Ahmed Yesevî (ö.562/1166) de bu zatlar arasında yer almaktadırlar. Harakânî ve Ahmed Yesevî’nin hayatları incelendiğinde onların ilme, irfana, ahlâka kısacası Hakk’a ve halka adamış birileri olduklarını görürüz. Ayrıca ilim, irfan ve irşatta ortak unsurlarının, yönlerinin, ortak çizgilerinin ve miraslarının olduğunu da görmek mümkündür. Tespit edebildiğimiz kadarıyla Harakânî ve Yesevî’nin ana hatlarıyla ilim ve irşadda şu ortak noktaları, yönleri, çizgileri ve miraslarının olduğunu müşahede etmekteyiz. 1) Aynı silsile içerisinde yer almaları. 2) Temelini attıkları ve insanlığa armağan ettikleri anlayışlar ve öğretilerindeki benzerlikler. 3) Anadolunun İslamlaşmasında ve Anadolu sufiliğinin oluşmasında sundukları katkıda benzerlikler. Her iki şahsiyet alperen ve dervişleriyle Anadolu’nun çeşitli yerlerine yayılmışlardır. Bunlardan Anadolu’ya ilk gelen Ebu’l-Hasan Harakânî’dir. Ebul Hasan Harakânî Anadolu’nun Türk-İslam yurdu haline gelmesinin önünü açan ilk insanların başında gelmekte ve öncü olduğu kabul edilmektedir. Hoca Ahmed Yesevî onu takip etmiş ve etkileri görülmektedir.

Abstract

Prominent personalities who left deep traces in the memory of nations with their works and thoughts. These people had ideas and thoughts with their communities and value-added time in which they are located. Indeed, Abu'l-Hasan al-Harakani (.425/1034), Ahmet yesevi (D.562/1166) are also among these people. Harakani the lives of Ahmed yesevi and examined their knowledge, wisdom, morality, in short, we see that they were devoted to God and to the people. Also, in lore and enlightening the common elements, aspects, of their heritage and that it is possible to see the common lines.And as far as we can discern the outline of harakani yasavi in the guidance and public water points, directions, lines, and we would like to observe that it was of their heritage.1) Take place within the same chain.2) They threw humankind Foundation in the teachings and insights and to present the similarities. 3) Sufism in the Islamization of Anatolia and Anatolia contribute to the formation of similarities in their offerings. Both personality and spread to various parts of Anatolia with the centre of the Dervish. Anatolia is the first that comes to them, Abul-Hasan Harakani. Abul Hasan Harakani of Anatolia, the Turkish-Islamic paving the way for the homeland to become one of the first people, and is considered to be a pioneer. Hoca Ahmet yesevi followed him, and observed the effects.

Anahtar kelimeler: Ebu’l-Hasan el-Harakânî, Hoca Ahmed Yesevî, ilim, irşad, ortak noktalar