Dergiler / Kafkas Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2017 / Cilt: 4 - Sayı: Ek 1
Uygulamalı İslam (Harakani’nin İzinde Yunus’a Rehber Hoca Ahmet Yesevi Örneği)
- Sayfa
- 65–84
- DOI
- —
Özet
Bu çalışmanın amacı; günümüzde İslam’ın yanlış anlaşılmasının engellenmesi için Klasik Türk Mutasavvıflarından olan Hoca Ahmet Yesevi’nin eserleriyle bizlere sunduğu İslami yaşayışın nasıl olması gerektiğini günümüze kadar gelmiş olan az sayıdaki somut örnekleriyle ortaya koymaktır. Hoca Ahmet Yesevi, Türk gelenek, görenek, örf, adet, yaşantısı, kısaca Türk töresini İslam öğretileri içerisinde sentezlemiş ve yeni nesillere bu sentezin nasıl uygulanacağını da göstermiştir. Türkler manevi bir Gök Tanrı inancına sahip oldukları için yeni İslami inançlarındaki gökler kadar sonsuzluğun sahibi olan Allah(CC) inancını da yadırgamayarak kolaylıkla kabul etmişlerdir. Göçebe, hayvancılıkla uğraşan, tabiatla iç içe yaşayan Türk boyları yaşayışını doğal ortamda sürdürmesinin bir ürünü olarak doğayı bozmamayı inanç haline getirmişlerdir. Aynı inancı İslam’ın da sunmasından oldukça memnun kalmış olacaklarını tahmin etmek zor değildir. Türkler için İslami yaşayışı kolaylaştıran bu tarihi Töre birikimi Allah’ın(CC) daha önceden Türklere verdiği bir nimettir. Bu nimetin kıymeti; Buhara ve Semerkant’ı bilim merkezi haline getirenler, Ortaçağ’da dünyaya adalet getiren bir nizamın da var olduğunu insanlara gösterenler, kısacası gündelik yaşayışı ile herkesin memnun olduğu emin Müslümanlar tarafından bilindi. Hoca Ahmet Yesevi, Türk halkına kendi saf, arı, duru Türkçesiyle hitap ederken onun öz değerlerini ve bu değerlerden çıkışlı yaşantısını, İslam dininin sunduğu değer ve davranışlar ışığında açıklamıştır. Uhrevi yanı sonsuz olan İslam’ın yaşanmasını somutlaştırarak gündelik hayattan koparmamıştır. Hoca Ahmet Yesevi önce kendi uygulamaları olan Yesevilik sonra da Anadolu ve Rumeli’de yaygınlık kazanan Nakşibendilik ve Bektaşilik tarikatlarına olan katkısıyla; Dünya hayatında yürürken nasıl yürünmesi gerektiğini göstermiştir. Bu bağlamda Hoca Ahmet Yesevi, maneviyatı sunarken “marifeti olmayanın kerameti olmaz” ifadesiyle insanlara ürün vermelerini tavsiye etmiştir. Bu tavsiyeler neticesinde onun yolu hangi tarikat ile izah edilirse edilsin asıl olan bizlere bir yöntem sunmuş olmasıdır. Bu yöntemde kanaatimize göre bireysel ve sosyal yaşantımızda Müslümanlığı hayattan koparmadan gündelik davranışlarımız içerisinde yaşamamızdır. Bu nedenle bu makalenin adının “Uygulamalı Müslümanlık” olmasını uygun bulduk.
Abstract
The purpose of this study, in order to prevent the misconception of Islam, is to demonstrate how the Islamic way of life ought to be with the few concrete examples that have survived to the present day through the works of Hodja Ahmet Yesevi, one of the pioneers of Classical Turkish Sufism.Hodja Ahmed Yesevi has synthesized Turkish customs, traditions, conventions, mores, shortly Turkish culture through Islamic teaching and brought about suggestions to the new generations how to apply this synthesis. Since Turks originally had a belief of a spiritual Sky Deity, the belief of Allah and his infinite power covering the sky and the ground did not create a conflict that would result with serious problems in integrating to Islamic religion. Turkish tribes who were nomadic and busy with animal husbandry lived with the nature and made it a part of their faith to protect the nature and avoid from distorting the environment as a part of their lifestyle. It isn’t difficult to predict that they were pleased from the similar perspective that is provided by the Islam. This historical convention facilitating the adoption of Islamic life was a blessing for Turks. The value of this blessing gifted by God was well acknowledged by muslims who rendered Buhara and Semerkand to be the center of science, who proved the world the existence of an order bringing justice into the medieval age. Hodja Ahmed Yesevi, addressing to Turkish people with his pure Turkish, explained the core values and the life style stemming from these values in the light of values and behaviors offered by Islam. He had integrated Islam, which has infinite ethereal aspects, with the daily life. Hodja Ahmed Yesevi had shown how to move along the world life by the ways of both his practices named as Yesevî and contributions to Nakshî and Bektashî denominations. In this context, Hodja Ahmed Yesevi had suggested people to produce while presenting spirituality and explained this idea as: " without ingenuity, there would not exist miraculous deed". As a result of his recommendations,no matter what denomination it might be attached to, the important thing for us he had provided a method for us. This method, as we perceive, means integrating islam into our social life and make it a part of our daily routine. Therefore, we agreed to title this article as "Applied Islam".