Mâtürîdîler’in Ulûhiyyet Konusunda Kerrâmiyye’yi Tenkitleri (Ebü’l-Berekât en-Nesefî Örneği)

Māturid’s Critisizm of the Karramiyyah in The Idea of Allah (Abu’l-Barakāt Nasafi Example)

Özet

Horasan ve Maveraünnehir bölgesi, tarih boyunca pek çok dinî, siyasî, felsefî ve mezhebi oluşumlara ev sahipliği yapmış olan bir bölgedir. Hiç kuşkusuz Ebü’l-Berekât en-Nesefî de, Horasan ve Maveraünnehir bölgesinin yetiştirmiş olduğu önemli ilim adamlarındandır. Hanefî-Mâtürîdî kelâm geleneğine bağlı olarak benimsediği ve kabullendiği görüşleri itibariyle, kendi döneminde ortaya çıkan ve kendisinin Ehl-i Sünnet karşıtı olarak nitelendirdiği pek çok grup veya mezhebe karşı koymuştur. III.-VII./IX.-XIII. yüzyıllar arasında Horasan Horasan ve Maveraünnehir bölgesinde faaliyet gösteren ve önemli bir kelâmî okul olan Muhammed b. Kerrâm (ö.255/869) ve hareketi, Ebü’l-Berekât en-Nesefî’nin fazlasıyla dikkatini çektiği bir mezheptir. Nesefî, Kerrâmiyye’ye dönük eleştirilerini genel olarak Allah tasavvuru ile ulûhiyyet konularında yoğunlaştırmıştır. Nesefî’nin, Kerrâmiyye’nin benimsediği ve savunduğu bazı teolojik görüşlerine olan eleştirilerinde kimi durumlarda haklılık payı olsa da, kimi eleştiri ve tenkitlerinde ise ilmî ve nesnel çerçeveden tamamen uzak duygusal bir eğilim ve kabullerle yaklaştığı anlaşılmaktadır.

Abstract

Horasan and Mawaraunnahr region is a region that has hosted many religious, political, philosophical and sectarian formations throughout history. Undoubtedly, Abul Barakat an-Nasafi is one of the important scientists of the Khorasan and Maveraunnehir region. He has opposed many groups and denominations that he has adopted and accepted in relation to the Hanafi-Maturidi’s Kalam tradition, which has emerged during his time and which he has adopted as an anti-Sunni.