Nakşibendi Geleneğinde İbnül-Arabl: Destek mi Muhalefet mi?

Özet

Bu çalışmada, İbnü'l-Arabi adının İslam ve Osmanlı tasavvuf tarihinde özel bir anlama sahip olduğu tarikatlardan biri olan Nakşibendi geleneğindeki yerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Öncelikle, bir tarikatın geleneğinde İbnü'l-Arabi'ye dair görüşlerin değişmeyen tek bir çizgi takip etmediğini unutmamalıyız. İlk dönem Nakşibendileri İbnü'l-Arabi'ye ilgi ve hayranlık duyarken Sirhindi İbnü'l-Arabi'ye eleştirel yaklaşımı ile dikkat çekti. Aslında, Sirhindi-Mektubôt-vahdet-i şühüd ile İbnü'l-Arabi-Fızsds-vahdet-i vücüd arasındaki çelişki her zaman zannedildiği kadar derin değildi ve xıx. yüzyılda hızlı bir biçimde İslam dünyasını etkisi altına alan Halidi örnekleri İbnü'l-Arabi adının Nakşibendi çevrelerinde hala unutulmadığını gösteriyordu.