Dergiler / Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dergisi / 2014 / Sayı: 1

Alkilanilinlerin Toksik Etkileri

Toxic Effects of Alkylanilines

Sayfa
31–46
DOI
—

Özet

Mesane kanseri erkeklerde en yaygın görülen üçüncü kanserdir. Pekçok bileşiğe maruziyet mesane kanseri ile ilişkilendirilmektedir ve alkilanilinler bu tip kansere en çok neden olabileceği düşünülen kimyasallardır. İnsanlar alkilanilinlere sigara içme ve kalıcı saç boyaları ile sürekli olarak maruz kalmaktadır. İnsanlarda alkilanilin maruziyeti hemoglobin katım ürünlerinin varlığı ile belirlenmektedir. Hemoglobin katım ürünlerinin oluşumunun kemiricilerde mesane kanseri ve de karaciğer, nazal kavite ve subkütan doku kanserlerine neden olduğundan şüphelenilmektedir. Bunun yanında, alkilanilinlerin in vivo olarak DNA katım ürünlerinin oluşmasına neden oldukları ve DNA katım ürünü oluşumunun metabolik aktivasyonun yan ürünü olarak ortaya çıktığı belirtilmektedir. Bu bileşiklerin ve metabolitlerinin özellikle 3,5-aminofenol mutajenik ve genotoksik etkilerinin olduğu gösterilmiştir. 3,5-dimetilanilininin diğer alkilanilinler içinde en yüksek karsinojenik bağlanma indeksine sahiptir ve kemirgenlerde orta derecede karsinojen olarak sınıflandırılmaktadır. Bu derlemede farklı alikilanilinler ve bunların toksik etkilerinden bahsedilecektir.

Abstract

Bladder cancer is the third most common cancer in the world. Exposure to several compounds is related to bladder cancer occurrence and alkylanilines are the most anticipated chemicals that may cause this type of cancer. Humans are ubiquitously exposed to alkylanilines from cigarette smoking and use of permanent hair dyes. Exposure has been documented in humans based on hemoglobin adducts. Hemoglobin adduct formation was suspected to lead bladder cancer as well as cancers of liver, nasal cavity and subcutaneous tissue in rodents. Besides, alkylanilines were shown to cause DNA adducts in vivo and DNA adduct formation is a byproduct of metabolic activation. These compounds and their metabolites particularly 3,5-dimethylaminophenol were also demonstrated to have mutagenic and genotoxic effects. 3,5-dimethylaniline was shown to have the highest carcinogenic binding index CBI among other alkylanilines in mice and was classified as a moderate carcinogen in rodents. This review will focus on different alkylanilines and their toxic effects.

Anahtar kelimeler: alkilanilin, monosiklik aromatik amin, 3-etilanilin, 2-etilanilin, 2, 6-dimetilanilin, 3, 5-dimetilanilin