Dergiler / EKSEN Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi / 2020 / Cilt: 1 - Sayı: 1
MEKÂNSAL AĞ ANALİZİYLE İŞLEVSEL ALT BÖLGELERİN TESPİTİ: KASTAMONU İLİ ÜZERİNDEN BİR İRDELEME
- Sayfa
- 60–76
- DOI
- —
Özet
Bölge planlamada sınırların belirlenmesinde önemli olan işlevsel bölgelerin tespitine dair yazında farklı yöntem vegöstergeler kullanan çalışmalar bulunmaktadır. Bu çalışmaların yerleşmeler arası çeşitli ilişkileri ve alt kademeyerleşmeleri içermemesi gibi bazı kısıtları vardır. Bu çalışmada yeni bir bakış açısıyla, coğrafi bilgi sistemleriprogramında yer alan mekânsal ağ analizi kullanılarak işlevsel bölge tespitine dair yazına katkı yapılmasıamaçlanmaktadır. Çalışmada bölge kavramı ve bölge türleri incelenerek, Türkiye’de farklı bölge türlerine göre yapılançalışmalar aktarılmaktadır. Bu kapsamda hem Türkiye’de hem de dünyada işlevsel bölgeye yönelik yapılan çalışmalarüzerinden yöntem geliştirilmektedir. Çalışmanın görgül kısmında, karayolu bağlantıları üzerinden süre olarakyerleşmeler arasındaki en kısa mesafeyi tespit etmeye yarayan bir yöntem olan mekânsal ağ analiziyle Kastamonuilinde yer alan ilçe ve köy yerleşmeleri kapsamında işlevsel alt bölgeler tespit edilmektedir. Bu yöntemle her köy süreolarak en yakın olduğu ilçe merkezinin işlevsel bölgesine dâhil edilmektedir. Analiz sonucunda her ilçe ölçeğinde tespitedilen işlevsel alt bölge sınırları, ilçelerin idari sınırlarıyla karşılaştırılmakta ve sonuç olarak özellikle ilin kuzeyinde, sahilkesiminde yer alan ilçeler başta olmak üzere ilçelerin işlevsel alt bölge sınırlarıyla idari sınırlarının uyuşmadığı tespitedilmektedir. Bu doğrultuda, idari sınırlara göre yapılacak planlama çalışmalarının veya alt bölge tespitlerinin sorunluolacağı vurgulanmakta, son olarak da çalışmanın varsayımları üzerinden kısıtlar ifade edilerek yeni çalışmalar içinöneriler ortaya konmaktadır.
Abstract
Various studies in the literature use different variables to determine functional regions which are important indetermining the borders in regional planning. These studies have some limitations such as ignoring the relations betweenthe settlements and lower level settlements. This study aims to contribute to this literature by proposing a newperspective to determine functional regions via spatial network analyses provided by geographic information systems.First, the concept and the types of regions will be discussed and the studies on different types of regions in Turkey will besummarized. The sub-regions of the districts and villages in Kastamonu province are determined with the spatial networkanalysis which is based on the shortest network distance between regions. With this method, each village is included inthe nearest district. The sub-regions derived from the analyses are compared with the administrative boundaries of thedistricts. The results showed that the administrative boundaries of the north zone and the coastal zone do not fit with theregion boundaries derived from the network analyses. Given that, this study emphasizes the potential problems ofplanning applications if administrative borders are used in decision making. Finally, the limitations of the study arediscussed to pave the way for new studies.