Anlamı, Keyfiyeti ve İşlevi Bakımından Hz. Peygamber’e Salavat Getirme Hakkında Bir Değerlendirme

An Evaluation About Bringing Salawat to the Prophet in terms of Meaning, Form and Function

Özet

Hz. Peygamber’e salavat getirmek, sünnetin teşvik ettiği, gelenekselleşmiş bir uygulamadır. Nitekim İslam coğrafyasına bakıldığında salavat pratiğinin geniş bir çerçeveye yayıldığı, ferdî veya sosyal birçok etkinliğin parçası kılınarak bir tür Hz. Peygamber ile ünsiyet kurmanın vasıtası kabul edildiği görülmektedir. Esasen Hz. Peygamber yer ve zaman kaydı koymaksızın getirilecek her bir salavatın kendisine arz edileceğini haber vererek bu bilinci ümmetine bizzat kendisi telkin etmiştir. Söz konusu geleneğin böyle bir algıyla biçimlenip yaygınlık kazanması, salavatın Hz. Peygamber’e duyulan sevginin bir tezahürü görülmesiyle de ilgilidir. Zira Allah sevgisi ve peygamber sevgisi bütün sevgilerden daha güçlü hissedilmesi istenen birer mükellefiyet olup Allah sevgisi bağlamında zikrin gördüğü işlevi peygamber sevgisi bağlamında salavat görmektedir. Diğer taraftan salavata sadece sembolik değer atfedip uygulamaya bunun ötesinde anlamlar yüklemeyi yanlış görenler de bulunmaktadır. Bu yaklaşıma göre şimdiki haliyle salavat geleneği, kişiyi atalete ve asıl sorumluluklarını ihmale sevk eden bir yapıdadır. Ülkemizde yapılan bazı çalışmalarda “salât” kelimesine bilinen anlamlarından farklı olarak yardım, destek, görev ve sorumluluk gibi anlamlar verilmesi de bu algıyı destekler niteliktedir. Kanaatimizce bu yaklaşım, çokça salavat getirmeyi şeklî yönüyle değerlendirmekte, uygulamanın Hz. Peygamber sevgisi üreten işlevini göz ardı etmektedir. Bu makale salavatın şerî naslarla ortaya çıkan anlamını, keyfiyetini ve işlevini tespit etmeyi; bu bağlamda ortaya çıkan uygulama biçimlerinin sünnete uygun olup olmadığını ele almayı, ayrıca konu hakkında yapılan bazı güncel çalışma ve eleştirileri de değerlendirmeyi hedeflemektedir.

Abstract

To recite the salawat when the name of the prophet is being heard is an encouraged act according to the Sunnah and has become a strong tradition in Islam. The act of salawat has reached far and wide in the islamic world and has become a part of every social and individual activity as a way of interacting with the Prophet (pbuh). The foundation of the Salawat has been laid by the teaching of the Prophet(pbuh) that every salawat will reach and be known to him without a matter of time or place. However there is a group of people who have given the salawat only a symbolic meaning and have denied any other significance this has been given to it. They argue that any other interpretation of the salawat has lead to negligence and inertia. While this opinion has been backed up by research through giving ‘Salat’ another meaning than familiar like service, pursuit and responsibility, it does not encompass the passion and the emotion that the salawat generates and produces. This paper will look at the original meaning of the salawat as is defined by the Quran and Sunnah, furthermore it will analyse the extend that the salawat follows the Sunnah as it is and has been conducted, and the critique that has been made to the way it has been implemented.