Dergiler / Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2019 / Cilt: 10 - Sayı: 23
Âhâd Haberin Reddedildiği Durumlar - Ebû İshâk Eş-Şîrâzî (ö. 476/1084) Örneği-
- Sayfa
- 508–527
- DOI
- —
Özet
İmam Şâfiî’den (ö. 204/820) sonra fıkıh usûlü sahasında eser yazan ilk Şâfiî âlimlerden birisi Ebû İshâk eş-Şîrâzî’dir (ö. 476/1084). Farklı alanlarda birçok eser telif eden Şîrazî’nin fıkıh usûlüyle alakalı et-Tebsîra fi usûli’l-fıkh, el-Lüma’ fi usûli’l-fıkh ve Şerhu’l-Lüma’ adlı üç eseri bulunmaktadır. Nizamiye Medresesinin ilk hocalarından olan Şîrazî, özellikle mezhepler arası hilaf konularını çok iyi bilen bir âlimdir. Mâverdî (ö. 450/1058), Şîrâzî ile karşılaşıp bir konu hakkında onun görüşünü dinledikten sonra; “Şayet imam Şâfiî, Şîrazî’yi görseydi onunla iftihar ederdi” diyerek onun ilmini takdir etmiştir. Şîrâzî yazmış olduğu fıkıh usûlü eserlerinde daha çok mezhepler arası ihtilaflı konuları işlemekle beraber, eserinin kitâbu’l-ahbâr bölümünde hadis ilmiyle alakalı mütevâtir ve âhâd haberin hüccet oluşu, mürsel rivayetler, cerh ve ta’dil meseleleriyle ilgili birçok meseleyi de ele almıştır. Şîrazî’ye göre âhâd haber, muttasıl ve sika ravilerden nakledilmiş olsa da bazı durumlarda reddedilebilir. Ona göre âhâd haberin doğruluğunu test edebileceğimiz bazı ilke ve prensipler vardır. Bu ilkelerin başında sahih akıl gelmektedir. Zira şer’i hükümler aklın zaruri olarak kabul ettiği prensiplerle çelişmez. Dolayısıyla aklın bedihi olarak kabul ettiği ilkelere muhalif olan âhâd haberin, reddedilmesi gerekmektedir. Bu çalışmamızın amacı, Ebû İshâk eş-Şirâzi’ye göre ahâd bir haberin doğruluğunu test edeceğimiz ve gerektiğinde haberi kendisine arz edeceğimiz ilke veya prensipleri neler olduğunun tespiti olacaktır.
Abstract
Abu Isaac al Shirazi is one of the first scholars to write a book about fiqh usûlu after Şhafii. Shirazi has written a lot of books on different topics. He has three works about fiqh usûlu. Those books are et-Tebsira fi usuli’l-fiqh, el-Luma’ fi usuli’l-fiqh ve Şerhu’l-Luma. Shirazi was one of the first teachers of Nizamiyye Madrasah. Maverdi (d. 450/1058), said about Shirazi: “If Imam Shafii had seen him, he would have been very proud”. Abu Isaac al Shirazi wrote the most controversial issues among sects in his work. However, Shirazi also discussed many problems related to the hadith science. Hadith related issues, fiqh usûlu work more “kitabul ahbar” section has worked. According to Abu Isaac al Shirazi “ahad news” is sometimes rejected. “Ahad news” should not be opposed to some principles and principles. For example, “ahad news” should not violate the basic principles of reason. Because the rules of Islam are plausible. The principles of Islamic religion are plausible. Shirazi has also identified other principles like this. Therefore, if the “ahad news” is not reasonable, it will not be accepted. The purpose of this study is to determine the principles and principles Abu Isaac al Shirazi has determined.