İstanbul Büyük Saray Mozaikleri’ndeki Grifon Betimlemeleri: Roma Döneminin Benzer Örnekleriyle İkonografik ve Sanatsal İlişkisi

The Griffin Depictions in the Great Palace Mosaics: Artistic and Iconographic Relations With Similar Examples from the Roman Era

Özet

I. Iustinianus 525-565 dönemine tarihlendirilen İstanbul Büyük Saray Mozaikleri, Geç Antikçağ’dan günümüze ulaşan en görkemli peyzaj betimlemelerindendir. Kırsal yaşam aktiviteleri ve av sahnelerinin tasvir edildiği Büyük Saray Mozaikleri’nde mitolojik bir varlık olan grifonun yer alması dikkat çekmektedir.Baş ve kanatları kartal, gövdesi aslan biçiminde olan bu fantastik varlık M.Ö. III. binyıldan itibaren sanatın çeşitli dallarında tasvir edilmiştir. Antikçağ mozaik sanatında grifon betimleri genellikle Roma Dönemi’ndendir. Bu döneme ait örneklerden biri İstanbul Büyük Saray Mozaikleri’nde dört ayrı sahnede tüm muhteşemliğiyle karşımıza çıkmaktadır. Bu makalede, İstanbul Büyük Saray Mozaikleri’ndeki grifon betimlemelerinin değişik coğrafyalardaki örnekleri ışığında tipolojik ve ikonografik açıdan bir değerlendirilmesi yapılacaktır.

Abstract

Surviving from Late Antiquity to the present day and dated to the reign of Iustinianus I. 525-565 the Great Palace mosaics in Istanbul provide majestic depictions of landscape. In the various representations of rural life and hunting scenes the depiction of the strange creature, the griffin, attracts attention. This fantastic creature with the head and wings of an eagle and the body of a lion had been depicted in a variety of media and forms of art from the III. millennium B.C. onwards. The griffin was often depicted during the Roman Period. Examples depicting this creature are found in the Istanbul Great Palace Mosaic in four different scenes where it emerges in all glory. In this article an evaluation is made of the typology and iconography of the Great Palace griffin depictions, taking into consideration the examples of the depiction of griffin from different geographies.