IKONIUM’DAN AKANTHUS’LU PAYE KAİDESİ

Özet

Bu çalışmada Konya merkezde bulunan ve bezeme unsurları ile sıra dışı özelliğe sahip olan bir mimari blok ele alınmıştır. Çalışma kapsamında öncelikle mimari bloğun başlık olarak mı, yoksa kaide olarak mı kullanıldığı sorgulanmıştır. Çünkü dört cephesi de akanthus yaprakları ile kaplı olan bu blok hem biçimi hem de cephe dizaynı ile normal korinth başlıklarından ayrılmaktadır. Bunun yanı sıra korinth başlıklarında görmeye alışkın olduğumuz kaulis ile heliks gibi bölümler yerine bezeme alanının tamamen büyük boyutlu tek akanthus yaprağı ile kaplanması da farklı bir uygulamadır. Bloğun üst kısmının büyük oranda tahrip edilmiş olması, hem volütler hem de abakus’un varlığına dair bir iz tespit edilmesini güçleştirmektedir. Köşelere yerleştirilen alt sıra akanthus yapraklarının kavislendirilmesi suretiyle sekizgen bir form elde edilen bezemeli blok biçimi, bezeme şeması ve oranları bakımından korinth başlıkları ile karşılaştırılmış, özellikle bloğun biçimi ve bezeme şemasından hareketle de bunun korinth başlığından ziyade Anadolu’da Hellenistik Dönem’den itibaren varlığı bilinen akanthus bezemeli paye kaidesi olduğu sonucuna varılmıştır. Yapılan değerlendirmeler, kaidenin Augustus Dönemi’nin ikinci yarısına ait stil özelliklerine sahip olduğunu göstermektedir.

Abstract

This study addresses a unique decorated architectural block found in the centre of Konya. In the initial stage of this study, it was questioned if this architectural block was employed as a base or as a capital, because the block, which is decorated with carved acanthus leaves, differs from the usual Corinthian capital both in its design and in its shape. A further difference is that it is decorated with a single and sizable acanthus leaf all over the surface, instead of the caules and helices usually employed on Corinthian capitals. As the upper side of the block is severely damaged, it is difficult to find traces of the volutes or of an abacus. The block had an octagonal shape, indicated by the curving leaves of the lower acanthus row at the corners. In this study the shape, decoration pattern, and ratios of the block were compared with other Corinthian capitals and, due to the shape and the pattern of decoration, it was concluded that this carved block was most probably a pier base with acanthus leaves, of a type found in Anatolia during the Hellenistic period. This base however has stylistic features which suggests it dates from the second half of the reign of Augustus.

Anahtar kelimeler: Ikonium • Akanthus • Kaide• Başlık • Paye• Korinth