Dergiler / Cedrus / 2019 / Cilt: 7

Byzantion ve Kalkhedon’un Şehircilik Açısından İncelenmesi: Kuruluşlarından Roma İmparatorluk Dönemi’ne Kadar

A Study of Byzantion and Calchedon in the Context o Urbanization: from Foundation to the Roman Empire

Dergi
Cedrus
Sayfa
169–194
DOI
—

Özet

8000 yıldır iskâna uğrayan ve özellikle antikçağdan iti­baren inşa faaliyetlerinin çok yoğun olarak ya­şandığı İs­tanbul’un her iki yakasında, Roma İmpara­torluk Dö­nemi öncesi topografyasını ve yapılarının lo­ka­lizasyo­nunu belir­lemek oldukça zordur. ‘Kentsel dö­nü­şüm’ ve ‘ulaşım’ pro­jeleri kapsamında İstanbul gene­linde yoğun inşaat faali­yetlerinin yapılması, kentin ta­rihi dokusunu ve berabe­rinde arkeolojik kalıntılarını da yok etmektedir. İstan­bul’un Hellen ve Roma İm­pa­ra­torluk dönem­le­rine ait yapı kalıntılarının izlerine rastlamak artık ne­redeyse im­kân­sızdır. Ancak, arkeolo­jik kazılarda ortaya çıkan küçük buluntular ve belgele­nen her türlü eser günümüze ulaşma­mış yapılarla ilgili fikir belirtme ve lo­kalizasyon önerilerini getirme olana­ğı sağlamaktadır. Bu makalede, İstanbul Boğazı’nın iki yakasında kurul­muş olan Byzantion ve Kal­khedon’un kuruluşlarından Roma İmparatorluk Döne­mi’ne kadar olan süreç içeri­sinde antik kaynaklar ve son yıllarda ya­pılan arkeolojik kazılar kapsamında şehircilik açısından incelenmesi amaç­lanmaktadır. Antik kaynaklar ve ar­ke­o­lojik bu­lun­tular karşılaştırılarak Byzantion ve Kal­khedon’un Roma Dönemi öncesi yapılarının lokalizas­yon önerileri geti­rilmeye çalışılmış ve iki kentin kuru­luş­larından Roma İmparatorluk Dönemi’ne kadar olan sürede birbirle­riyle ekonomik, siyasi ve askerî açıdan etkile­şimlerine yer verilmiştir.

Abstract

It is quite difficult to locate the topography and constructions of pre-Roman period in both sides of İstanbul that has been settled for 8000 years and con­struction activities intensively has been continued since the Ancient Period. Today, in the name of the projects of ‘urban regeneration’ and ‘transportation’ construction activities destroy historical texture and archaeological remains of İstanbul. However, small artefacts arising from archaeological excavations and all documented works provide the possibility of sug­gesting opinions and localizations about structures that have not reached to the present day. The aim of the article is to investigate the urbanization of Byzantion and Calchedon which were founded on two sides of the Bosphorus from their foundation to the Roman Im­perial Period. This period is investigated and also com­pared with the ancient sources and the latest ar­chae­ological excavations. In this thesis it is tried to ma­ke some suggestions about the localisation of the structures of Byzantion and Calchedon in pre – Roman period. In this context it is examined economical, po­litical and military relations and interactions between two cities at the same period.

Anahtar kelimeler: Byzantion, Kalkhedon, Antik Şehircilik, İstanbul Boğazı