Dergiler / Batman Akademi Dergisi / 2018 / Cilt: 2 - Sayı: 2
HİCRİ DÖRDÜNCÜ ASIRDA MUTLAK İCTİHAT: İMAM HATTÂBÎ ÖRNEĞİ
- Sayfa
- 127–151
- DOI
- —
Özet
Bu çalışmada ictihadın tanımı, kifâî farz oluşu, çeşitleri ve mutlak müctehitten mezhep fakihine kadar ictihadın mertebeleri konu edilmektedir. Çalışmada; mutlak ictihat derecesine ulaşan bireylerin varlığı da kanıt gösterilerek ictihat kapısının kapanmadığı ve ictihadın devam eden bir olgu olduğu gerçeği kanıtlanmış ve bunun en bariz örneği olarak hicrî dördüncü asırda yaşayan İmam Hattâbî örnek gösterilmiştir. Ayrıca iki gerekçeye dayanılarak, Hattabî’nin hem usûlde hem de furu’da mustakil müctehit olduğu gerçeği ve Şâfiî mezhebine müntesip olduğu iddiasının doğru olmadığı tespit edilmiştir. Birincisi: Hattâbî’nin kendi kaynaklarındaki ifadelerinde Şâfiî mezhebine mensup olduğunu ifade eden herhangi bir kayıt yoktur. İkincisi: Fıkhın ferî konularında özelde İmam Şâfii’ye genelde de Şâfiîlere muhalefet etmiş ve Şâfiîler tarafından ehl-i vucûhtan da sayılmamıştır. Bu durum, imam Hattâbî’nin Şâfiî mezhebine müntesip müçtehit olmadığı; bilakis müstakil müçtehit olduğunu desteklemektedir. Son olarak da Hattâbî ile ilgili bu tespitimizi destekler ferî meselelere yer verilmiştir.
Abstract
This study handles the subject of Independent Reasoning “Ijtihad’’, and it assures the fact that the Ultimate Independent Reasoning is continuous and unclosed. I have approved that depending on al-Imam Abu Suleiman al-Khattabi’s the Ultimate Independent Reasoning samples, who passed away in 388 H. I have shown that al-Khattabi is an independent and indisputable ‘’Mujtahid” Imam in his origins and branches and the claim that he joined Shafi'ischool is false. I have approved that by two things: First, al-Imam al-Khattabi’s talk in his books shows that he is independent. Second, his jurisprudence in the doctrinal branches where he was against al-Imam al-Shafi’i in particular and Shafi’I school in general. I concluded my study with samples from those doctrinal branches that assure his judgmental independence.