Piyeten — AJindex

Özet

Piyeten, başlıca etken Dichelobacter nodosus’un neden olduğu bulaşıcı bakteriyel bir ayak hastalığıdır. Piyetenin benign ve virülent olmak üzere başlıca iki klinik formu tanımlanmıştır. Hastalığın hafif formu olan benign piyeten, interdigital dokunun yangısı ve dejenerasyonu ile karakterizedir. Virülent piyeten ise tırnağın epitelyal dokusunun ciddi dejeneratif ve nekrotik hasarı ile karakterizedir. Bu formda bir veya birden fazla ayakta eksungulasyon görülebilir. Hastalığın şiddeti; D. nodosus suşunun virülensi, çevresel koşullar, çiftlik uygulamaları ve konak hayvanın duyarlılığı gibi çeşitli faktörlere bağlıdır. Piyeten, etkilenen koyunlarda şiddetli ağrı ve topallığa neden olur. Piyeten ve buna bağlı olarak gelişen topallıklar, koyun ve keçi yetiştiriciliğinin yaygın olduğu ülkelerde hayvan refahı ve ekonomik açıdan duyulan endişelerin ana sebebini oluşturmaktadır. Hastalık; yapağı veriminde azalmaya, kuzularda yetersiz büyümeye, koyunlarda fertilitenin düşmesine ve enfekte koyunların satış imkânının kısıtlanmasına neden olarak sürü verimliliği ve karlılık üzerinde çok büyük bir etkiye sahiptir. Piyeten ile mücadelede piyetenin çalışıldığı birçok bölgede hastalığın eradikasyonu ve yönetimi ile ilgili gelecek vadeden yeni yaklaşım stratejileri geliştirilebilir. Bu uygulamalar içerisinde; spesifik aşı geliştirme, Dichelobacter nodosus’un genetik yapısı ile ilgili önemli bilgiler edinme, çevreye özgü yeni yönetim stratejileri geliştirme, yeni genetik test yöntemleri geliştirme ve hastalığa dirençli hayvan elde etmeye yarayan ıslah çalışmaları sayılabilir. Bu derlemede koyunların önemli bir ayak hastalığı olan piyeten hakkında bilgi verilmiştir.

Abstract

Footrot is a contagious bacterial foot disease caused by Dichelobacter nodosus. Two major clinical forms of footrot have been described, benign and virulent. The benign footrot which is mild form of the disease is characterized by inflammation and degeneration of interdigital tissue. Virulent footrot is characterized by severe degenerative and necrotic damage of the epithelial tissue of the hoof. In this form, one or more foot exungulation can be seen. The severity of the disease depends on various factors such as the virulence of the D. nodosus strain, environmental conditions, farm applications and the susceptibility of the host animal. Footrot causes severe pain and lameness in affected sheep. Footrot and its associated lameness are the main causes of animal welfare and economic worries in countries where sheep and goat breeding are common. The disease has a great effect on herd productivity and profitability, leading to a decrease in wool yield, inadequate growth in lambs, decreased fertility in sheep, and limited sales opportunities for infected sheep. Future strategies for the eradication and management of the disease in many regions where the footrot is being studied in struggle with the footrot can be developed. These include developing specific vaccines, acquiring important information about the genetic structure of Dichelobacter nodosus, developing new management strategies specific to the environment, developing new genetic testing methods, and breeding trials to obtain disease-resistant animals. In this review, information has been given about footrot which is an important foot disease of sheep.