Dergiler / AKRA Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi / 2021 / Cilt: 9 - Sayı: 23
EERIE RESONANCE VEYA İNSANLIK ADINA DEHŞET VERİCİ YANKI: YAHUDİ AKLI
- Sayfa
- 61–86
- DOI
- —
Özet
İlahi dinler arasında daha somut, daha dünyevi ve daha akılcı argümanları öne çıkaran monoteist Yahudilik, kutsal kitap külliyatı olmak üzere dinin temel unsurlarını etnik akıl ile uzlaşı içinde izah ederken bu külliyatı yorumlayan Talmud/Rabbani geleneği rasyonel delilleri kendi dönemlerinin felsefi zihin dünyasına uygun olarak ikna ve imanın dogmatik yapısını güçlendirmek için kullanmıştı. Daha sonraki dönemlerde yeni, modern felsefi akımlarla senktretik eylemlere giren Yahudi dindar aklı, çok boyutlu entelektüel bir form kazanıp modernitenin argümanlarına dayanarak Reformist, Ortodoks, Muhafazakâr, Yeniden Yapılanmacı ve Yenileyici hatta Haskala Hareketi gibi kült ve düşünsel cemaat tipolojilerinde dinamik olarak rasyonelize olmuş bir gelenek peşinde oldu. Son olarak Postmodern Yahudi aklı ise daha fazla çoklu kültürel anlayışlara, daha çetrefilli ve karma hatta çoğulcu teolojilere yönelmekte böylelikle daha fazla etnik kutsallıklara meydan verecek şekilde geleneksel soyutlayıcı ve elit kutsal kurtuluş tarih fikrinden sıyrılıp mahallî tarihlerin” inşa etmiş olduğu çoklu, kıssacı, zihinsel dünyalara sızmayı hedeflemektedir.
Abstract
Monotheistic Judaism, which emphasizes more concrete, more mundane and more rational arguments among the divine religions, explains the basic elements of religion, including the corpus of scriptures, in reconciliation with ethnic reason, while the Talmud / Rabbinic tradition interprets this corpus in order to convince the rational evidence in accordance with the philosophical world of their time it used it to reinforce the dogmatic nature of faith.In later periods, the Jewish religious reason, which entered into syncretism with newly emerged modern philosophical currents, gained a multidimensional intellectual form and pursued a dynamically rationalized tradition in cult and intellectual community typologies such as Reformist, Orthodox, Conservative, Reconstructionist and Renewal, even the Haskala Movement, based on the arguments of modernity. Lastly, The postmodern Jewish mind, on the other hand, tends towards more multi-cultural understandings, more complicated and mixed, even pluralist theologies, aims to infiltrate to the "multiple, short-lived, worlds of mentality built by local histories, thereby leaving its traditional abstractive and elite sacred idea of liberation history in order to give rise to more ethnic sacrednesses.