Ortak Alanların Önemi ve Koruma Stratejileri

Özet

Ortak mal, orta malı, ortak varlık, ortak alanlar veya müşterekler, herhangi bir mülkiyet hakkı barındırmayan, girişlerin serbest, herkesin kullanımına açık olan, tüketiciler tarafından kullanımın engellenmediği alanlardır. Ortak alanların bir bölümü devlete ait; bir bölümü ise herkese açık alanlar olarak tanımlanmaktadır. Atmosfer, yeraltı yerüstü suları, açık denizler, balık avlanma alanları, doğal plajlar, su rezervleri, ormanlar, meralar, parklar, kıyılar, çocuk oyun alanları, yaya kaldırımları gibi alanlar ortak alanlardır. Nüfusun artması, yaşanan teknolojik ilerlemeler bu alanlarda güçlü bir rekabet eğiliminin ve baskının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Yaşanılan bu rekabet ve baskıların, ortak alanların kullanımı üzerinde bir trajediye yol açtığı dikkat çekmektedir. Bu trajedinin önüne geçebilmek adına önemli düşünürler tarafından koruma stratejileri geliştirilmiştir. Ortak alanların genel olarak önemi ve koruma stratejilerini konu alan bu çalışma da, bu alanların temel değerini yitirmesinin yarattığı eşitsizliklerin önüne geçebilmek ve bu eşitsizliklerin en aza indirilmesini sağlamak adına önerilen koruma stratejilerinin incelenmesini amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında ortak malların kullanımında yaşanan trajediyi anlatan Garrett Hardin incelemeye alınmış ve bu alanların korunmasına dair önerdiği koruma modelleri tartışılmıştır. Yine çalışma kapsamında Hardin tarafından önerilen modellere getirilen eleştiriler, Elinor Ostrom tarafından ele alınan kolektif denetim stratejisi bağlamında değerlendirilmiştir. Yapılan tüm değerlendirmeler Türkiye üzerinden ortak alanlar için uygulanan mevcut politikalar ışığında ele alınmış ve tartışılmıştır.

Abstract

Common goods, common assets, common areas or commons are areas that do not have any property rights, are free to enter, open to everyone, and their use by consumers is not prohibited. Some of the common areas belong to the state; some of them are defined as public spaces. Areas such as atmosphere, underground waters, open seas, fishing areas, natural beaches, water reserves, forests, pastures, parks, coasts, children's playgrounds, pedestrian sidewalks are common areas. The increase in population and technological advances have caused a strong competitive tendency and pressure in these areas. It is noteworthy that these rivalries and pressures experienced a tragedy over the use of common areas. In order to prevent this tragedy, protection strategies have been developed by important thinkers. This study, which deals with the general importance of common areas and conservation strategies, aims to examine the protection strategies proposed in order to prevent the inequalities caused by the loss of the basic value of these areas and to minimize these inequalities. Within the scope of the study, Garrettt Hardin, who tells about the tragedy experienced in the use of common goods, was examined and the protection models proposed for the protection of these areas were discussed. Again within the scope of the study, the criticisms brought to the models proposed by Hardin were evaluated in the context of the collective control strategy addressed by Elinor Ostrom. All assessments were made in the light of present policies that apply to common areas via Turkey and discussed.

Anahtar kelimeler: Ortak Alan, Mahkumlar İkilemi, Özelleştirme, customization,, Prisoner's Dilemma,