II. Meşrutiyet ve Tek Partili Dönem İçerisinde Askeri ve Siyasi Bürokraside Tasfiyelere Dair Bir Değerlendirme: Heyet-i Mahsusalar Örneği

An Assessment of the Purges in the Military and Political Bureaucracy during the Second Constitutional and One-party Periods: The Example of Heyet-i Mahsusalar

Özet

Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminden Modern Cumhuriyet’e kadar olan süreç içerisinde iktidar ve muhalefet arasında sert çatışmalar cereyan etmiştir. Öyle ki, bu çatışmalar genellikle iktidarın, siyasî ve askerî bürokrasideki muhalif kadroları tasfiye etmesiyle sonuçlanmıştır. II. Meşrutiyet’in ilanından itibaren sıklıkla gözlemlenen bu tasfiye işlemi, Erken Cumhuriyet döneminin de siyasî rutinlerinden biri olmuştur. Böylece yeni rejimin yöneticileri tarafından zamanla devlet kademelerini ele geçirmek için yürüttüğü mücadele sonucunda, tasfiyeler belirli gerekçelere dayandırılarak sürdürülecektir. Özellikle Millî Mücadele dönemi içerisinde aleyhte çalışanların veya çalıştığı iddia edilen bürokrasideki ayıklamaları yürütmek için Heyet-i Mahsusalar kurulacaktır. Çalışmanın temel amacı iktidar-muhalefet çatışmalarının siyasî ve askerî bürokraside yapılan tasfiyelere nasıl dayanak sunduğunu ve bu konuda tasfiyelerin, Heyet-i Mahsusalar aracılığıyla nasıl gerçekleştirildiğini incelemektir.

Abstract

ABSTRACT In the period from the last period of the Ottoman Empire to the Modern Republic, tough conflicts took place between the government and the opposition. So much so that these conflicts generally resulted in the government's elimination of opposition cadres in the political and military bureaucracy. II. This liquidation process, which has been frequently observed since the proclamation of the Constitutional Monarchy, has also been one of the political routines of the Early Republican period. Thus, as a result of the struggle carried out by the administrators of the new regime to seize the state ranks over time, the purges will be continued on certain grounds. Especially during the National Struggle period, Heyet-i Mahsusalar will be established to carry out the cleansing of those working against them or the bureaucracy alleged to be working. The main purpose of the study is to examine how the power-opposition conflicts provide a basis for the purges made in the political and military bureaucracy and how the purges on this issue are carried out through Heyet-i Mahsusalar.