OSMANLI DEVLETİ’NİN DOĞU AVRUPA POLİTİKALARI’NDA TAKSİM SONRASI POLONYA (LEHİSTAN) ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Özet

XIX. yüzyıl siyasî tarihi pek çok devlet için önemli dönüm noktalarınıiçerir. Bu yüzyılda ülkeleri taksim altındaki Lehler için de durum böyledir.Aynı şekilde Osmanlı Devleti’nin de gücünü daha çok yitirdiğibir yüzyıldır. XIX. yüzyılda Babıâli’nin politikaları açısından Polonyameselesi ve onun bağımsızlığını tekrar kazanması Doğu Avrupa’nıngüç dengeleri bakımından gereklidir. Osmanlı Devleti’nin Polonya’nınbağımsızlığını kazanması için verdiği destekler ve Lehlerden bu yöndegelen talepler esasında bazı rivayetlerin ve hikâyelerin ortaya çıkmasındaetkili olmuştur. Kont Aksak, kapatılmayan Leh elçiliği ve yoldakiLeh elçisi hikâyeleri, Wernyhora kehâneti bunlardandır. Bu makaleçerçevesinde bu rivayet/efsane ve hikâyelere yer verilerek, Türkiyeve Polonya arşivlerinden belgelerle, bunların ortaya çıkışında OsmanlıDevleti’nin real politiklerinin etkisi üzerinde durulmuştur.

Abstract

Political history of the XIXth century contains some important turning points for many states. Situation was the same for the Poles whose state was under the partition in this century. At the same time this century was a time period that the Ottoman Empire lost much more its power. In the XIXth century for the policies of the Ottoman Porte, “Polish Question” and regaining of independency by the Poles was a necessity in point of the “balance of power” in the Eastern Europe. Ottoman supports given for regaining of the independence of Poland and some requests of the Polish patriots for this aim were effective to arise some narratives and stories. Stories of Count Aksak, unclosed Polish embassy and “Polis envoy on the road” and prophecy of Wernyhora are some of them. In this article it is given places to this kind of narratives/legends and stories and also focused on the impact of the real politics of the Ottoman Empire in the emergence of these narratives and stories with the supports of the documents from the Turkish and Polish archives

Anahtar kelimeler: Polonya (Lehistan), Osmanlı Devleti, Polonya’nın bağımsızlığı, Polonya’nın taksimi, Kont Aksak