19. YÜZYILDA TRABZON LİMANI: SEFERLER, TÜCCARLAR, MALLAR

Özet

Dünyanın en önemli iç denizlerinden biri olan Karadeniz, İstanbul ve Çanakkale Boğazları’yla Akdeniz’e; Tuna, Din- yeper-Dinyester Nehirleri’yle Avrupa’nın içlerine, Kafkas- lar yoluyla ise Asya’ya ulaşır. Stratejik ve coğrafi konumuy- la Asya ve Avrupa arasındaki deniz-kara ticaretini en kısa mesafede birbirine bağlar. Trabzon ise, her dönemde Ka- radeniz’in en önemli limanı oldu ve en parlak dönemlerini ticaretin yoğunlaştığı zamanlarda yaşadı. Osmanlı Devle- ti’nde önemli bir transit limanı olan Trabzon, 18.yy. itiba- riyle Karadeniz’in uluslararası deniz ticaretine açılması ve yabancı tüccarların bölgeye gelmesiyle Doğu’yla ticaretin merkezi haline geldi. Doğu, Trabzon-Erzurum-Tebriz yo- luyla Avrupa’da gelişen sanayiye hammadde sağlamaktay- dı. 19. yy. itibariyle ise limanın ticaret hacminin artmasıyla, Trabzon çok kısa sürede açılan elçilikler, gemi acenteleri ve tüccarlarıyla Karadeniz’in en işlek limanı haline geldi. Bu dönemde sirke, şarap, zeytin, sabun, pamuk, dokuma ürünleri, kahve, buğday, demir, balık, et, kürk olmak üzere her türlü mal, yabancı, gayrimüslüm ve Türk tüccarlar ta- rafından alınıp, satılmakta ve diğer bölgelere taşınmaktay- dı. Bu çalışmada tüccarlar, gemi seferleri ve mallara arşiv belgeleriyle örnekler verilirken 19. yy.’da Trabzon lima- nında ticari faaliyetler açıklanacaktır.