‘BATI’ İDEOLOJİSİNİN ‘BATI-DIŞI’NDAN ÜRETİMİ: AKADEMİ ÖDÜLLÜ ASHGAR FARHADİ FİLMLERİNİN KÜLTÜR EMPERYALİZMİ BOYUTUNDAN İNCELENMESİ

CREATING THE IDEOLOGY OF ‘WEST’ FROM ‘NON-WEST’: EXAMINING ACADEMY AWARDED FILMS OF ASHGAR FARHADI FROM THE PERSPECTIVE OF CULTURAL IMPERIALISM

Özet

ABD ve İran arasındaki olumsuz ilişkiler, İran Devrimi’nden bu yana kimi zaman doğrudan yaptırımlarla, kimi zaman da yumuşak savaş biçiminde sürmektedir. Söz konusu çatışma ortamından kültür ve sanat yapıtları da etkilenmektedir. İran sineması Batılı film festivallerinde aldığı ödüllerle küresel çapta bir üne ulaşırken, ülkedeki kültürel sansür ise yeni yapıtların çıkmasına engel olmaya çalışmaktadır. Bu çalışma, ABD’nin Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi tarafından verilen ve küresel çapta prestijli bir ödül olan ‘En İyi Yabancı Film Akademi Ödülü’nün beş yıl içinde iki defa aynı yönetmene verilmiş olmasının ardındaki faktörleri eleştirel bir perspektiften ele almayı denemiştir. ‘Dünya sineması’ şeklinde ifade edilen Batı-dışılı filmlerin ödüllendirilme kriterlerinin Batılı hegemonya açısından nasıl bir öneme sahip olduğu tartışılmıştır. Bu kapsamda İranlı yönetmen Ashgar Farhadi’nin Oscar ödülü kazanan Bir Ayrılık ve Satıcı filmlerinin söylemleri içinde şarkiyatçılığa dair izlekler barındırıp barındırmadığı ele alınmış ve sonuç bölümünde Oscar ödülünün kültür emperyalizmi açısından önemi irdelenmiştir.

Abstract

Relations between the US and Iran have been hostile since the Iranian Revolution. Cultural and artistic works are also influenced by conflicts that sometimes take place in direct conflicts and sometimes in the form of ‘soft warfare’. While Iranian cinema has achieved a global reputation with the awards it has won in Western film festivals, cultural censorship in the country is trying to prevent the emergence of new works. This study tries to take a critical perspective on the factors behind the 'Best Foreign Film Academy Award' awarded by the US Academy of Motion Picture Arts and Sciences. It will be argued how the criteria for rewarding non-Western films, which are expressed as 'world cinema', have a pre-requisite for current Western hegemony. In this context Iranian director Ashgar Farhadi’s films, A Separation and Salesman, had been analyzed and it had been examined whether the films have included orientalism in their discourses. In conclusion, the Oscar award will be considered as a means of cultural imperialism.