CENGİZ AYTMATOV’UN HİKÂYE VE ROMANLARINDA ÇEVRE DUYARLILIĞI

Özet

Cengiz Aytmatov, eserlerinde tabiat âşığı bir yazar olarak karşımıza çıkar. Bunda doğduğu coğrafyanın eşsiz tabiat güzelliklerine sahip olmasının da etkisi vardır. Onun eserleri, kronolojik olarak değerlendirildiğinde, tabiat-insan ilişkisinin, şahit olduğu siyasî ve sosyal gelişmelerin de etkisiyle, zaman içinde değişen ve farklılaşan bir bakış açısıyla işlediğini görürüz. Sovyet rejimine güvendiği ve inandığı dönemlerde, söz gelimi tarlaların makinelerle ekilip biçilmesi gibi faaliyetlerden hareketle tabiat, idealize edilerek verilir. “Beyaz Yağmur”, “İlk Öğretmenim” bu bakış açısıyla yazılmış eserlerdir. “Deve Gözü” ve Elveda Gülsarı’da ise söz konusu idealizasyonda kırılmaların yaşandığını görürüz. Tabiat katliamının daha da genişleyip siyasî emellerin bir odağı haline gelmesi, Gün Uzar Yüz Yıl Olur, Kader Ağı (Kıyamet) [Dişi Kurdun Rüyaları] ve Dağlar Devrildiğinde Ebedi Nişanlı eserlerinin ana temasını oluşturur. Aytmatov’u başa