Umur Bey Taş Vakfiyesi: Esin ve İçerik Üzerine Bir Değerlendirme

Özet

Umur Bey’in Bursa’da inşa ettiği camide yer alan taş vakfiye, Osmanlı kültürortamında, sıradan halkın konuştuğu gündelik Türkçe’nin, kağıt üzerinden çıkarakkamusal alanda temsil bulduğu ilk ciddi girişimlerden biridir. Umur Bey’e bu konudaesin kaynağı olan ve cesaret veren, uzun süre yanında bulunduğu ve yakından tanıdığı,kendisi gibi yönetici elitin entelektüel bir üyesi olan Germiyanoğlu II. YakupBey’in Kütahya’da yer alan Türkçe taş vakfiyesi olmuştur. Türkçe tercihi, Osmanlıbürokrasisinde nüfuzunu gün geçtikçe yitiren Türk kökenli elitin bir üyesi olan UmurBey’in anadiline verdiği önemi göstermesinin yanı sıra okuma bilen halkın büyükçoğunluğunun Arapçayı anlamadığı göz önünde bulundurularak metnin kolaycaanlaşılması kaygısında olduğuna işaret eder. Vakfiyenin kamusal alanda ilanı, FatihSultan Mehmed’in vakıfların temel gelir kaynakları olan köy ve mezraların devletleştirilmesiniöngören toprak reformu ile zamanlama bakımından örtüşmektedir. Budurum, Umur Bey’in vakfettiği araziyi kamuya ilan ederek toprak reformuna karşıbir tepki ortaya koyduğunu düşündürmektedir.