“Kilikya’daki Sinekkale – Manastır, Konaklama Yeri ya da Çiftlik”

Özet

“Kilikya’daki Sinekkale – Manastır, Konaklama Yeri ya da Çiftlik”Seleukeia am Kalykadnos (bugünkü Silifke) yerleşmesinin bulunduğu bölgenin dağlık kesiminde bulunan Sinekkale, Kilikia Tracheia eyaletinde geç antik dönemden korunagelmiş, dini olmayan yapılar içinde en görkemli kalıntı olma özelliğini bugün hala korumaktadır. İki katlı olarak günümüze kalan yapı, bir köşe kulesi, üç adet özenle inşa edilmiş latrine’leri ve hem zemin katında hem de ikinci katta üst üste denk gelen apsisli iki mekanıyla çok yönlü bir repertuar sunarak göze çarpmasına rağmen, eski araştırmalarda arada bir söz edilmesinin ve bazı yayınlarda şematik planlarına yer verilmesinin dışında sistematik bir incelemeye konu olmamıştır. Bugüne kadar yapının işlevine dair, manastır, kervansaray ya da villa rustica olabileceği önerileri ortaya atılmıştır. 2003 yılında yapılan yeni araştırmalarla ise şu sonuçlara ulaşılmıştır: Binanın yakınında tespit edilen yağ veya şarap işlikleri ile tarlaların sulanmasında kullanılan sarnıçlar, ev sahiplerinin geçimlerini daha çok tarımla sağladıklarını göstermiştir. Bunun yanı sıra binanın antik yol üzerinde yer alması ve üst katta üç tane latrine’nin bulunması burasının, aynı zamanda geçen yolcuların konaklaması için yol boyu hanı olarak işletilmiş olabileceği düşüncesini de akla getirmektedir. Burasının bir manastır olabileceği iddiası ise, bölgede bilinen diğer manastırların planlarıyla karşılaştırıldığında, geçerliliğini yitirmektedir. Apsisli iki mekan ise büyük bir olasılıkla ev şapelleri olmalıdırlar; zemin katındakine dışarıdan kişilerin gelmesi mümkünken, üst kattaki yalnızca evin beyine ve ailesine ayrılmış olmalıdır

Abstract

In Sinekkale, im Hinterland der Region von Seleukeia am Kalykadnos (heute Silifke), blieb einer der eindrucksvollsten spätantiken Profanbauten der kleinasiatischen Provinz Kilikia Tracheia erhalten. Eine detaillierte Auseinandersetzung mit dem Baubefund fand in der älteren Forschung trotz gelegentlicher Erwähnungen und der Publikation von Planskizzen bisher noch nicht statt, obwohl der zweigeschossig erhaltene Bau durch einen Eckturm, drei aufwendige Latrinen und zwei in Erd- und Obergeschoß übereinander liegende Apsidenräume ein vielfältiges Repertoire an herausragenden repräsentativen Elementen aufweist. Bislang wurden Vorschläge für eine Deutung seiner Funktion als Kloster, Karawanserei oder villa rustica gemacht. Eine erneute Untersuchung im Jahr 2003 erbrachte folgende Ergebnisse: Überreste antiker Öl- oder Weinpressen und Feldbewässerungszisternen im Umkreis des Baues zeigen, daß die Einkünfte der Bewohner überwiegend aus der Landwirtschaft stammten. Die Lage an der antiken Straße und die Anzahl von drei Latrinen im Obergeschoß bieten die Möglichkeit, zusätzlich einen kleinen Herbergsbetrieb anzunehmen. Eine Interpretation als Kloster ist jedoch aus dem Vergleich mit anderen Grundrissen bekannter Klosteranlagen der Region auszuschließen. Die beiden Apsidenräume lassen sich am ehesten als Hauskapellen deuten, von denen diejenige des Erdgeschosses öffentlich zugänglich war, während diejenige im Obergeschoß dem Hausherrn und seiner Familie vorbehalten gewesen sein dürfte.

Anahtar kelimeler: Erken bizans, latrine, apsisli mekan, manastır, kervansaray, villa rustica, ev şapel