Kur'ân-ı Kerîm'de Yer Alan Kural Dışı "İsm-i Fâil" Yapılarının Anlama Yönelik Kipleri

The Morale of Non-Standard Buildings of The Actor's Name in The Quran A Semantic Analytical Study

Özet

Bu araştırma, sarf ve nahiv ilimlerinin en belirgin konularından biri olan Kur'an-ı Kerim'de yer alan ism-i failin manevi sîgalarının anlambilimsel çözümlemesini amaçlamaktadır. Bu çalışma, anlam ve terkipleri birbirine baglayan bağlamsal anlam ışığında yeni bir anlambilimsel çalısma olarak nitelenmektedir. Bu bağlamda, Kur'an-ı Kerim'de yer alan manevi sîgalar betimsel ve çözümsel yöntem ışığında incelenecektir. Bu çalışma üç ayrı bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde ism-i failin tanımı yapılmıştır. İkinci bölümde, bağlamın morfolojik düzen üzerindeki ektisi çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise konu uygulamalı olarak incelenmiş ve böylece Kur'an-ı Kerim'de yer alan ism-i failin manevi sîgaları ve cümle içinde geldiği bağlam aracılığıyla anlamsal tartışmalar üzerine çalışılmıştır. Bu çalışma, bazı önemli sonuçlara ulaşmıştır: Kur'an-ı Kerim'de yer alan ism-i failin morfolojik yapılarında düzen, dil kurallarına aykırı bir şekilde oluşmamıştır. Aksine anlama belâgi ve îcâzi bir yön kazandırma hedefiyle oluşmuştur; Her "Adl" sîgası diğer bir "adl" sîgasının taşımadığı belâgi bir anlam taşımaktadır. Bu bağlamda, terkiplerin derin ve yüzeysel yapıları arasındaki bağlantının görevi, terkiplerin güzelliğini göstermek ve belâgi görevini yerine getirmek olmalıdır.

Abstract

The scholars consented that the model of the Qur’an is unique in expression and structure. Therefore, they (scholars) focused attention on the rhetoric, semantic and inimitability of the Quran. One of the Qur’anic prodigies is the chosen forms that give each word the specific meaning that no other word does, which add further connotations to the whole meaning. Thus, while some words indicated as agent noun participles (active participles) in some contexts, we find the same words are being altered to different other derivations in other contexts in the Qur’an. This proceeding reveals the forms interfering in terms of primary structure. That prompts the recipient to pay more attention to the text and reconcile between the different forms and morphological balance in the deep structure. The meaning of the term “meaningful forms” of the agent noun participles (active participles) in the Qur’an is: the morphological forms that were replaced structurally the agent noun participles (active participles) and still indicate to its original meanings. These conversion forms could be the root, qualifying adjective, past participle or exaggeration form (form of Hyperbole) which all give the meaning of their agent noun participles (active participles). In this case the structures of the conversion forms are considered different to their meanings. This research studies the meaningful forms in the Qur’an semantically and analytically in order to discuss one of the most important morphological and grammatical topics in accordance to the contextual indication that joins between meanings and morphological balances. This is achieved by following the inductive methodology of the verses that include meaningful forms of agent noun participles (active participles) and analyze them in accordance with their contexts. Scholars in early times discussed this kind of conversions in word forms and refer it to rhetoric; Ibn al-Athīr (d. 636 h.) said: “know, you who is ready to learn rhetoric, that the word alteration from form to another is only for a special character that required it. No one takes care of it unless that one have strong knowledge in eloquence and searched in its burials. You cannot find it in all speeches. Thus, it’s a kind of rhetoric science; the most precise comprehension and the most inscrutability branch”.

Anahtar kelimeler: İsm-i fâil, kural dışı yapılar, anlam içerikli kipler, delâlet, siyak.