Dergiler / Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi / 2016 / Sayı: 29
OSMANLI’NIN XIX. YÜZYIL ORTADOĞU POLİTİKASI EKSENİNDE IRAK YÖNETİMDE ROL ALAN HAŞİMİ SOYUNDAN BÜROKRATLAR
- Sayı
- 2016 · Sayı: 29
- Sayfa
- 121–134
- DOI
- —
Özet
Irak coğrafyasının Osmanlı egemenliğine geçmesi sonrası bu bölgede Osmanlı rejiminin unsurları yönetime hâkim olmuştur. Haşimiler bölgenin yönetim mekanizmasına Abbasilerden beri hakim olmuşlar ve Osmanlı egemenliği sırasında da bu hakimiyetlerini sürdürmüşlerdir. Özellikle I. Dünya savaşı öncesinde İngilizlerin bölgeye olan ilgisi artınca Mekke Şerifi olan Hüseyin ile birlikte Osmanlı nüfuz alanında bir takım ayaklanmalar meydana gelmiş ve bu bölgedeki Osmanlı hâkimiyeti I. Dünya savaşı sonunda sona ermiştir.Osmanlılar Irak’taki yönetimlerini bölgenin önemli aşiretleri üzerinden tesis etme eğilimindedirler. Ancak 19. yüzyılın siyasal gelişimleri içerisinde Caf, Hemavend ve Berzenci aşiretlerinin (bunlardan Berzenciler Sülale-i Tahire-i Haşimi olarak bilinirler), asayiş ve vergi konularında söz sahibi olmalarına ve Bab-ı ali ile ilişkiler kurmalarına olanak tanıyarak merkezileşme politikasını Irak’ta sürdürmüşlerdir.Biz bu çalışmamızda Osmanlı arşiv belgeleri ışığında Haşimi ailesinin Osmanlı yönetimi ile olan bağlarını ve bölge egemenliğini tesis etmede ne gibi sorumluluklar üstlendiklerini açıklamaya çalışacağız.
Abstract
After the Ottoman Empire took the control of Iraq, Ottoman regime prevailed in this region. Hashemite held the high ground since Abbasids and kept their leading position during the sovereignty of Ottomans as well. Especially, some revolts occurred in the domain of Ottomans under the leadership of Mecca sheriff Huseyin Hashemite as a result of English people’s increasing interest in the region earlier before the First World War. As a consequence, the domination of Ottomans came to an end at the end of the First World War. Ottomans tended to build their administration in Iraq via the important tribes of the region. During the 19th century political developments, they kept the centralization policy n Iraq allowing the tribes named Caf, Hemavend and the Berzenci to have an authority on public order and tax system. They also gave these tribes opportunity to establish relationship with the Porte. This study aims to analyze Hashemite’s relationships with Ottoman regime in the light of Ottoman archive of documents and what kind of responsibilities they took to build domination in the region.