SEKT (FIRKA) TİPİ DİNİ ORGANİZASYONUN ÖRNEĞİ OLARAK HARİCİLİK HAREKETİNE SOSYOLOJİK BİR BAKIŞ

Özet

Sosyal bilimsel arastırmalarda kavramların önemlianalitik araçlar oldugu bilinmektedir. Bu baglamda Din Sosyolojisialanında, dinî olusum ve hareketlerin organizasyonununanalizine yönelik olarak çesitli tipler olusturulmustur. Buyazıda, slam tarihinde belki fırkaya karsılık gelebilecek, ancakondan farklı sekt tipi dini formasyonun sahip oldugu tanımlayıcıkarakteristikleri çerçevesinde, slamın erken dönemindeolusmaya baslayan ve Hz. Ali (656-61) ile Muaviye(661-80) arasında cereyan eden Sıffîn Savasında (656-57)ortaya çıkan haricîlik hareketi analiz edilecektir.Son onlu yıllarda haricîlige olumlu bir imaj kazandırmayolunda, bazı Arap yazarları, entelektüelleri ve bilim adamlarıarasında haricîligi yeniden yorumlamaya yönelik çabalarınoldugu görülmektedir. Böyle bir girisim, mensubu bulundugufırka ya da sektin görüslerinin dogru oldugunu ve bunun dısındakilerin“heretik”ler olarak yanlıslıgını ispatlamaya çalısanheresiyografi yazarlarını hatırlatmaktadır. Ancak bu makaledekutsal metinlerin literal (lafzi) yorumuna dayalı ötedünyaya yönelik mükâfatlara vurgu yapan fundamentalistikkarakterli hâricîlik, bilimsel çerçevede ele alınacaktır. Böylecebu sosyal bilimsel yaklasım yönetime, çevreye ve kendi görüslerinipaylasmayanlara düsman olan aynı zamanda siddet veterörü mesrulastıran Harici hareketini dogru anlamaya katkıdabulunabilir. Harici hareketinin toplum saglıgını tehdit edici yönünü belirttikten sonra, bunun günümüzdeki siyasalslamcı hareketler ve kökten dinci radikal slamcı olusumlarüzerindeki etkisi anlasılmıs olacaktır.