HİLMİ ZİYA ÜLKEN VE AŞK DİNİ

Özet

Çalışmanın amacı Çağdaş Türk Düşünürü Hilmi Ziya ÜLKEN’in (1901-1974) felsefenin önemli problemlerinde din ve dinin mahiyeti konusundaki görüşlerini aydınlatmaktır. Hesap vermek, hüküm, ibadet, bağlanmak, cemaat anlamlarına gelen dinin çeşitli tarifleri yapılır. Tarihî tarifler dini sınıflayarak anlatırlar. Sınıflamalar sosyolojik ve etnolojik açıdan yararlıdırlar, ama dinlerin mahiyetini açıklamada yetersizdirler. Dinleri sosyologlar cemiyete; zihinciler düşünceye, idrake, kavrama, akıl yürütmeye indirgemektedirler. Dinamist tarifler dinlerdeki ortak vasıfları aramakla verimli görünseler de ruhî enerjiyle kutsallığı karıştırmaktadırlar. Günümüz idealist filozofları dini, evrensel kavramlar, idealler; egzistansiyalistler dindarın gizem duygusu, dinî bunalma olarak görüyorlar. Ülken’e göre dinde hem tabiat-üstü ideale çevriliş, hem dindarın gizem duygusu, kutsallık karşısında “ürperme”si vardır. Dinin objektif-sübjektif, ideal-gerçek iki manzarasını virtüel sezgiyle kavrayabiliriz. Dinin konusu duyu vb., bütün verileri Aşan Varlıktır. Din daima bilme ve düşünmeyi aşar. Bu aşkın saha insanî varlığa yeni bir ufuk olarak “inanma” sahasını verir. “Aşkınlık”ın Mutlak olarak konulması İnsanî varlık için aşk ve iman sahasını meydana getirir.

Abstract

The aim of this study is to illuminate the views of Hilmi Ziya ÜLKEN (1901-1974) on the religion and essence of religion which are the important problems of philosophy. Religion has various definitions which are the account, provision, worship, connecting and congregation. Historical descriptions recount the religion by classifying. Classifications are useful in terms of sociological and ethnological aspects, but they are insufficient to explain the essence of religions. Religions are reduce by Sociologists to communion and by İntellectualists to the thought, apperception, concept, reasoning. Dinamicist descriptions seems efficient becouse of look for common qualities in religions, but they are mix sanctity with spiritual energy. Religion is seen by contemporary idealist philosophers as universal concepts, ideals; by Existentialists is seen as devotee's the mystic sentiment and religious anxiety. According to Ülken, in religion there are all, the turning of the towards ideal above nature to, The pious's mystery feeling and also the "trembling" in the face of sancyity. We can grasp with virtual intuition the religion's two scenes which are objective-subjective, ideal-real. The subject of religion are Existence that exceeding of sens etc. Religion always exceeds knowing and thinking. This transcendental field gives the field of " believing" as a new horizon to the human being. The putting of Transcendence as Absolute brings the field of love and faith for human being.