TÜRKÇEDE YAKINANLAMLILIK OLGUSU: “GENİŞ” VE “BOL” SIFATLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Özet

Yakınanlamlılık, dillerde büyük oranda ortaklık sergileyen tipolojik bir özelliktir. Bu anlamda her dilde yakınanlamlı olarak ilişkilendirilebilecek içlem ilişkisine sahip sözcükler vardır. Bu çalışmada Türkçede yakınanlamlılık olgusunun sınırlarını hangi anlambilimsel koşulların belirlediği, “geniş” ve “bol” sıfatları aracılığıyla tartışılmıştır. Bu kapsamda yakınanlamlı kabul edilen sıfatların derlem denetimi gerçekleştirilmiş ve bağımlı dizinler aracılığıyla, dizgesel kullanım koşullarında ne düzeyde bir anlambilimsel benzerlik sergileyebildikleri araştırma konusu yapılmıştır. Çalışmada yöntem olarak betimsel tarama kullanılmış ve elde edilen bulgular yüzde ve sıklık analiziyle ortaya konmuştur. Sonuç olarak, inceleme konusu sıfatların, ortak bir anlamsal alanda konumlansalar dahi büyük oranda birbirinden farklı somut/soyut uzanımlara sahip eşdizimsel ögeleri ve anlambilimsel ulamları tercih edebildiği gözlemlenmiştir.