Sosyolojik Bağlamda Sosyal Sermayenin Unsurları ve Kur'an'ın Ortaya Koyduğu Değerler

Özet

İnsanlar günümüze kadar varlıklarını topluluk halinde sürdürmüşlerdir. Bu vesileyle birlikte yaşayan insanlar etkileşim içinde olmuşlardır. Etkileşim neticesinde her toplum kendine özgü sosyal sermayeye sahip olmuştur. İnsanlar ve kurumlar arasındaki güven ilişkileri ekonomik ve sosyal açıdan sosyal sermaye olarak adlandırılır. Sosyal sermaye, toplumsal ilişkilerle ortaya çıkar. İnsanların arasında gerçekleşen sosyal ilişkiler her zaman olmasa da genel itibariyle rasyonaliteye dayanır. Faydaya dayalı bu tutuma rasyonel seçim teorisi denir. Sosyal sermayenin güven, beklenti ve yükümlülük unsurları; rasyonel seçim kuramıyla sosyal sermayenin zıtlık taşımadığını göstermektedir. Bu bağlamda sosyal sermaye ve rasyonel seçim kuramı birbirlerini destekleyen iki kavramdır. Sosyal sermayenin oluşturulmasında birçok unsur etkilidir. Bu unsurlardan bir tanesi dindir. Din, sosyal sermayenin oluşturulmasında ve biriktirilmesinde en önemli etkendir. İslam’ın kitabı Kur’an’da sosyal sermayeyi oluşturan birçok unsur yer almaktadır. Kur’an’ın ortaya koyduğu sosyal sermaye unsurları; katılımcılık, sosyal ilişkiler, toplumsal ağlar, iletişim, karşılıklılık, yükümlülükler, toplumsal sorunların çözümü, güven, kurallar, ortak bilgi, kolektif akıl ve birliktir. Sosyal sermayenin en önemli unsuru güvendir. İkili ilişkilerde güven büyük önem taşımaktadır. Nitekim Kur’an, güven konusunda hassasiyet göstermiştir. Sosyal sermayenin bir diğer önemli unsuru ise kolektif akıldır. Kolektif akıl toplumun bir arada hareket etmesini sağlayan öğedir. Birlik ve beraberliği sağlar. Kur’an, yaklaşımlarıyla sık sık birlik ve beraberlik içerisinde hareket etmeyi emretmiştir. Kısacası İslam, insanlığa hazır bir sosyal sermaye oluşturmuştur.

Abstract

People have continued their existence as a community. In this way people living together have interacted to each other. As a result of this interaction, each society has its own social capital. Relations based on mutual trust among the people and institutions, from the economic and social point of view is called as social capital. Social capital comes about with social relations. The social relations that take place among people are generally based on rationality. This attitude based on benefit is called rational choice theory. The elements of trust, expectation and obligation of social capital; shows that social capital does not contrast with rational choice theory. İn this context, social capital and rational choice theory are two concepts that support each other. Many elements are influential in the creation of social capital. One of these elements is religion. Religion is the most important influence in the creation and accumulation of social capital. The book of Islam, contains many elements that constitute social capital. Social capital elements revealed by the Qur'an; participation, social relations, social networks, communication, reciprocity, obligations, solution of social problems, trust, rules, common knowledge, collective reason and unity. The most important element of social capital is trust. Trust is of paramount importance in bilateral relations. Indeed, the Qur'an has shown sensitivity to about trust. Another important element of social capital is collective intelligence. The collective mind is the element that enables the community to move together. It provides unity and solidarity. The Qur'an has often commanded to move in unity and togetherness with its approaches. In short, Islam has provided a social capital that is ready to use for humanity.

Anahtar kelimeler: Sosyal sermaye, rasyonel seçim kuramı, sosyal ilişkiler, Sosyolojik Kur'an Okumaları