Denizin Saraylıları: Bahriye'de Osmanlı Şehzadeleri

Özet

1839'da Tanzimat Fermanı'nın ilanından sonra devlet idaresinde başlayan köklü değişim süreci Osmanlı hanedan üyelerini de etkiledi. Şehzadeler, hususi hocalardan dersler almakla birlikte devlet okullarına da gitmeye başladılar. Hatta Avrupa'daki hanedan mensupları gibi zamanla çeşitli görevler üstlendiler. Böylelikle devlet protokolünde yer alan şehzadeler kamuoyunda tanınan kimseler hâline geldiler. Bu tanınmada bahriyenin de önemli katkısı oldu. Nitekim Tanzimat'tan itibaren ve bilhassa 1908'de II. Meşrutiyet'in ilanından sonraki dönemde orduda fahrî veya muvazzaf olarak görevlendirilen şehzadelerden bahriyeye kaydedilenler dikkati çekmektedir. Bu makalenin esas konusunu çok bilinmeyen bir husus olan bahriyeli şehzadeler teşkil etmektedir. İlk eğitimlerini sarayda özel hocalar vasıtasıyla alan şehzadelerden bazıları kendi tercihleriyle veya hanedanın kararıyla Harbiye Mektebi ile Bahriye Mektebi'ni tercih ettiler. Bu çalışmada Bahriye Mektebi'ne giren veya padişahın emriyle çocukluk çağında fahrî rütbe verilerek bahriyeye kaydedilen şehzadelerin hayat hikâyeleri ve faaliyetleri arşiv belgeleriyle ortaya konulacaktır. Böylelikle son dönem Osmanlı şehzadelerinden bazılarının toplumsal hayattaki rolleri üzerinde durulacaktır.

Abstract

The process of radical change in the state administration that began in 1839 after the declaration of the Tanzimat Edict also affected the members of the Ottoman dynasty. The princes started to go to public schools as well as taking lessons from private teachers. Over time, the princes assummed various tasks similar to those in the European dynasties and became public figures. The navy also made an important contribution to this recognition. As a matter of fact, since the Tanzimat and especially after the declaration of the second constitutionalism in 1908, the princes appointed to the navy were noteworthy among those assigned as honorary or active duty in the army. The main subject of this article is the princes in the navy which is not well-known. Some of the princes who received their initial education from private teachers in the palace preferred the Military Academy and the Naval Academy with their own preferences or by the decision of the dynasty. In this study, the life stories and activities of the princes who were enrolled in the Naval Academy or registered to the navy in childhood by the order of the sultan will be presented with archival documents. Thus, the role of some of the late Ottoman princes in social life will be emphasized.