TÜRKİYE-AB TİCARETİNDE ENDÜSTRİ-İÇİ TİCARET OLGUSU, 1990-2007

Özet

1960’lardan beri ampirik gözlemler, geleneksel uluslararası ticaret teorilerinin küresel ticaret kalıplarını açıklamakta yetersiz kaldığını göstermektedir. Bu çerçevede, aynı endüstri altında tanımlanmış malların eş anlı olarak ihraç ve ithal edilmesi anlamına gelen endüstri-içi ticaret (EİT) çerçevesi, dünya ticaretindeki yeni gerçekleri anlamada büyük bir öneme sahip olmuştur. Bu çalışma, EİT’in Türkiye-AB ticaretindeki önemini vurgulamaktadır. Çalışmanın temel amacı, Türkiye-AB ticaretinde EİT olgusunu genel ve sektörel bazda analiz etmektir. Çalışma, temelde şu soruların cevaplanmasının ticaret yapısının analizi ve politika yapım süreçleri açısından önemli olabileceğini öngörmektedir: Türkiye’nin AB ile dış ticaretinde EİT ve endüstriler-arası ticaret (EAT) oranları hangi seviyelerdedir? Bu oranlar zaman içinde nasıl bir seyir izlemiştir? Bu amaçla, SITC 3 basamak düzeyi ticaret verileri ile 1990-2007 dönemi için Türkiye-AB ticaretinde EİT hesaplamaları yapılmıştır. Çalışma, Türkiye-AB ticaretinin kayda değer bir oranın EİT tipinde gerçekleştiğini göstermektedir. Bununla beraber çalışma, 1990-2007 döneminde, EİT oranının istikrarlı şekilde artış göstermesine karşın, Türkiye’nin AB ile dış ticaretinin halen EAT yapısı şeklinde olduğunu ortaya koymuştur.

Abstract

Since 1960’s, the empirical studies have been shown that the traditional international trade theories have become insufficient to explain the global trade patterns. In this vein, the intra-industry trade (ITT) framework, which is defined as the simultaneous export and import of commodities classified under the same industry, has gained considerable importance in understanding new realities in the world trade. This study emphasizes the relevance of ITT for the trade between Turkey and EU. The main objective of this study is to analyze the state of ITT in the Turkey-EU trade. The questions of whether the Turkish trade with EU has been more of ITT or inter-industry type and whether there is a structural change in its degree through time could be very important for analyzing the trade structure and policy-making process. For this aim, ITT has been calculated for Turkey-EU trade by using SITC Rev 3- 3 digit level data for 1990-2007. The study has been shown that a significant portion of trade between Turkey and EU has been taken the form of ITT. However, though there has been a steady increase in ITT level over the 1990-2007 period, the Turkey-EU trade has been still of inter-industry type rather than being of ITT.

Anahtar kelimeler: Uluslararası ticaret, endüstri-içi ticaret, gümrük birliği, Avrupa Birliği