Dergiler / Osmanlı Bilimi Araştırmaları / 2015 / Cilt: 17 - Sayı: 1
Ölümünün 50. yılında veteriner kimyager Ord. Prof. Fazlı Faik Yeğül (1882–1965)
- Sayfa
- 7–41
- DOI
- —
Özet
Fazlı Faik Yeğül 1882’de Selânik’de doğdu, ilk ve orta öğrenimini burada tamamladıktan sonra 1899’da girdiği Mülkiye Baytar Mekteb-i Âlisi’ni 1903’de birincilikle bitirdi. 1904’de Ziraat Nezâreti’nde veteriner olarak göreve başladı. Tekirdağ ve Edirne’de çalıştıktan sonra 1906’da Mülkiye Baytar Mekteb-i Âlisi’nde öğretim üyesi olarak görevlendirildi. 1909’da açılan sınavı kazanarak kimya konusunda uzmanlaşmak üzere Almanya’ya gönderildi. Berlin Üniversitesi’nde dönemin ünlü kimyacılarının öğrencisi oldu ve yanlarında çalıştı. İki yıl sonra İstanbul’a dönerek Mülkiye Baytar Mekteb-i Âlisi’nde kimya hocası olarak görevini sürdürdü. 1916’da I. Dünya Savaşı sırasında İstanbul Darülfünunu’na gelen Alman müderrislerden Dr. Fritz Arndt’ın yanına yardımcı ve tercüman olarak verildi. Almanlar tarafından Kimya Enstitüsü kurulup kimyagerlik öğretimi başlayınca Analitik Kimya derslerini vermeye başladı. Bu dönemde Dr. Fritz Arndt’ın iki kitabını çevirdiği gibi kendisi de bir kantitatif analiz kitabını çevirip derledi. Mütarekeden sonra Mülkiye Baytar Mekteb-i Âlisi’ndeki görevine geri dönerek burada kimya ve toksikoloji dersleri vermeyi sürdürdü ve bu derslerin ders kitaplarını hazırladı. 1933’de yeni kurulan Ankara Yüksek Ziraat Enstitüsü’nde doçent olarak görevlendirildi. Burada profesör ve ordinaryüs profesör olduğu gibi iki dönem Veteriner Fakültesi dekanlığı yaptı ve bir dönem de bu kurumun rektörlüğüne seçildi. Fazlı Faik Yeğül çeşitli gazete ve dergilerde veterinerlik ve kimya alanlarında çok sayıda çeviri ve derleme makale yayınladı. Bu makalelerde gerek veterinerlik ve gerekse kimya alanlarında yeni buluş ve gelişmeleri Türkiye’de tanıtmaya çalıştı. Almanya’dayken radyoaktivite ve çekirdek kimyasına büyük ilgi duydu, atom numarası kavramını Türkiye’de tanıtan ilk kişi oldu
Abstract
Born in 1882 in Thessaloniki (Greece), Fazlı Faik Yeğül completed his primary and high school education in his hometown – which then was a part of the Ottoman Empire He graduated from the Civilian School of Veterinary Sciences (Mülkiye Baytar Mekteb-i Âlisi) in Istanbul in 1903, ranking first in class. He took office in the Ministry of Agriculture in 1904. After working in Tekirdağ ve Edirne he was appointed in 1906 as professor to the Civilian School of Veterinary Sciences. In 1909, Fazlı Faik was sent by the Ottoman government to Germany to specialize in chemistry. He studied with the renowned chemists of the Berlin University, and after returning back to Istanbul, resumed his work as chemistry professor at the Civilian School of Veterinary Sciences. In 1916, Fazlı Faik became the assistant and interpreter to Dr. Fritz Arndt who was among the professors assigned to the Istanbul Darülfünun (University) during WWI. Following the foundation of the Institute for Chemistry by German professors, he assumed the teaching of analytical chemistry. During these years he translated into Turkish the two books authored by Prof. Arndt. Meanwhile, he compiled a book on quantitative analysis consulting German chemistry books. Following the armistice of 1918, he returned to his post in the Civilian School of Veterinary Sciences, and lectured there in chemistry and toxicology, while compiling textbooks on both subjects. In 1933, he was named associate professor to the newly founded Higher Institute for Agriculture of Ankara (Ankara Yüksek Ziraat Enstitüsü). He was promoted “Professor” and “Ordinarius Professor”, respectively, and acted as dean of the Faculty of Veterinary Sciences for two terms. Elected Rector of the Higher Institute for Agriculture of Ankara, Fazlı Faik Yeğül published several translations and review articles on veterinary and chemistry in various journals and newspapers. In these articles, he endeavoured to introduce new findings and developments in veterinary sciences and chemistry to the Turkish reader. While in Germany he was keenly interested in radioactivity and nuclear chemistry; he was the first to introduce the concept of atomic number to Turkey.