Dergiler / Osmanlı Bilimi Araştırmaları / 2016 / Cilt: 17 - Sayı: 2
Dârüşşafaka dergisinin bilim, düşünce ve eğitim hayatımıza katkıları
- Sayfa
- 56–114
- DOI
- —
Özet
Dârüşşafaka dergisinin bilim, düşünce ve eğitim hayatımıza katkıları Darüşşafaka, Cemiyet-i Tedrîsiye-i İslâmiye tarafından yetim Müslüman çocukları okutmak için 1873 yılında İstanbul’da kurulmuş bir okuldur. Bu okulun mezunlar cemiyeti, II. Meşrutiyet’in ilanından sonra, Darüşşafaka adlıyla aylık bir popüler bilim dergisi yayımlamaya başlamıştır. Dergi, 14 Haziran 1909 ─ 14 Mayıs 1910 tarihleri arasında İstanbul’da 12 sayı olarak yayınlanmıştır. Derginin amacı, okuyucuları matematik ve doğa bilimlerindeki yeni gelişmeler konusunda bilgilendirmektir. Dârüşşafaka’nın tarihiyle ilgili önemli bilgi ve belgeler de içeren dergide 10 farklı yazar tarafından kaleme alınmış toplam 38 makale yer almıştır. Makalelerin büyük çoğunluğu bilim, felsefe ve eğitim konusuyla ilgilidir. Yazarları arasında Salih Zeki ve Mehmed İzzet gibi dönemin önemli akademisyenleri bulunmaktadır. Bu çalışmada, söz konusu makaleler incelenmiş, içerdikleri görüşler tespit edilmiştir. Derginin matematik ve doğa bilimlerini merkeze alan bir bilim anlayışı olduğu görülmektedir. Dergiyi çıkaranların XIX. yüzyılın ikinci yarısından sonra bilimlerdeki gelişmelerden esinlenerek Batı dünyasında ortaya çıkan çeşitli felsefelerin etkisini taşıdıkları dikkat çekmektedir. Derginin yazarları, bilimin, Osmanlı modernleşmesinin vazgeçilmez bir parçası olduğunu vutgulamaktadırlar. Dergideki yedi makalesinden, Salih Zeki’nin değişik konular hakkındaki görüşlerini öğrenmek mümkündür.
Abstract
The Cemiyet-i Tedrîsiye-i İslâmiye (Society for Islamic Education), aiming to educate Muslim orphans, created in 1873 in Istanbul, a charity high school named the Darüşşafaka. Following the proclamation of the Second Constitution in 1908, the Alumni Association of the school (Dârüşşafaka Mezûnîn Cemiyeti), started the publication of Darüşşafaka, a monthly popular science journal. Only 12 issues were published between 14 June 1909 and 14 May 1910. Its main goal was to inform the readers about the new developments in mathematics and the natural sciences. The journal also contained important information about the history of Darüşşafaka school and included 38 articles written by 10 different authors. The majority of the articles were about the science, philosophy and education. Some writers of the journal such as Salih Zeki and Mehmed İzzet were well-known Ottoman scholars. The present article introduces the articles published in the Darüşşafaka journal and evaluates the opinions of their authors. The journal makes mathematics and natural sciences its central issue. The publishers, inspired by the devolopments in science in the West, were fully aware of the importance of science education in the modernisation of the country and they were highly influenced by the various philosophies of the second half of the 19th century. The articles of Salih Zeki discloses his personal views in various issues such as education, civilisation, modernisation.