Dergiler / Osmanlı Bilimi Araştırmaları / 2019 / Cilt: 20 - Sayı: 1

Kerim Erim’in Akademik Yaşamı ve Matematik Çalışmaları

Kerim Erim: His Academic Life and Mathematical Work

Sayfa
47–91
DOI
—

Özet

Kerim Erim (1894-1952), yaşamının ilk yarısı Osmanlı İmparatorluğunun son yıllarına, ikinci yarısı ise Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk otuz yılına yayılmış bir Türk matematikçidir. Erim’in matematik çalışmaları ile onunla aynı yıllarda yaşamış Türk matematikçilerinin çalışmaları üzerine yapılan bir karşılaştırma, Kerim Erim’in Türk matematik tarihindeki özel konumuna işaret eder. Bu makalede, önce onun yenilenmiş kısa yaşam öyküsü verilecek, ardından 1933 Atatürk Üniversite Reformu ile ilişkisi ve İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Matematik Enstitüsü’ndeki faaliyeti ele alınacaktır. Matematik alanındaki makalelerinin, yazdığı ders kitaplarının, öğrencilerinin doktora tezlerinin incelenmesi, onun Türkiye’de uygulamalı matematik araştırmalarını başlatma ve matematik eğitimini canlandırma doğrultusunda yaptığı değerli katkıyı ortaya koymaktadır. Kerim Erim’i matematik araştırmaları ve verdiği matematik eğitimi üzerinden Türk matematik tarihindeki yerini belirlemeye yönelik bu çalışmada, Kerim Erim hakkında bugüne kadar yapılmış yayınlar yanında, dönemin matematik kitapları, gazete ve dergileri, kurumsal ve özel arşiv kaynakları da incelenmiştir.

Abstract

Kerim Erim (1894-1952) was a Turkish mathematician whose earlier life overlapped with the last decades of the Ottoman Empire, while the second half of his life coincided with the early decades of the Turkish Republic. A comparison of his works with those published by contemporaneous Turkish mathematicians, points to Kerim Erim’s prominence in the history of Turkish mathematics. The present article will first provide a revised biography of him, and then introduce his involvement in the Atatürk University Reformation of 1933 along with his activities in the Institute of Mathematics (Faculty of Science, Istanbul University). An examination of his research and papers in mathematics, the textbooks he wrote and the PhD theses prepared under his supervision help to disclose his prominent role in initiating and promoting research in applied mathematics and his efforts to revitalize mathematics education in Turkey. Current publications on Kerim Erim’s life, as well as mathematical books, newspapers and periodicals of his time, the institutional and personal archives have been researched in order to introduce Kerim Erim’s research and teaching in mathematics.

Anahtar kelimeler: Kerim Erim, Atatürk Üniversite Reformu, Darülfünûn, 8. Uluslararası Uygulamalı Mekanik Kongresi, Stieltjes integrali, eylemsizlik formu (Trägheitsformen), Mühendis Mekteb-i Âlîsi, Yüksek Mühendis Mektebi, matematik tarihi, İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi, İstanbul Teknik Üniversitesi