Birinci Dünya Savaşı’nın Seyrini Değiştiren Goeben ve Breslau Gerçeği

Özet

Öz Birinci Dünya Savaşı’na dâhil olma sürecinde Osmanlı Devleti’ne enönemli katkıyı kendisine ait olmayan zırhlı gemiler yapmıştı. Bu zırhlılar,Alman Akdeniz Filo Komutanlığı’na bağlı Goeben Dretnotu ile BreslauKruvazörü idi. Alman zırhlıları, İngiliz ve Fransız donanmalarının takibindeCezayir-İtalya-Türkiye rotasında seyrederek Çanakkale Boğazı önlerinekadar gelmişti. Savaşın seyrine doğrudan etki edecek gelişmeler de bugemilerin Osmanlı Devleti karasularına girişi ile başlamıştı. Türk-Almanittifak antlaşmasının hemen sonrasında meydana gelen bu olay, uluslararasıbir krize neden olmuştu. Osmanlı Devleti’ne ait olmayan savaş gemilerineboğazların kapalılığı ilkesi, 1878 tarihli Berlin Antlaşması ile uluslararasıhukuk normlarına göre düzenlenmişti. Osmanlı Devleti tarafından Almanzırhlılarının Çanakkale Boğazı’ndan içeri alınması, ilgili antlaşmanınihlali anlamına gelmekteydi. Uluslararası hukuk kurallarına göre, yabancısavaş gemileri ya 24 saat içinde tarafsız devletin karasularını terk edecekya da mürettebatı gözaltına alınarak gemilerin silahları söküldükten sonrasavaş süresince güvenilir bir limanda alıkonulacaktı. Avrupa Devletlerinindiplomatik baskısına maruz kalan Osmanlı devlet adamları, mevcut krizifarklı bir yolla çözüme kavuşturacaklardı. İngiltere’ye sipariş edilip paralarıpeşin ödenmesine rağmen Osmanlıya teslim edilmeyen Sultan Osman-ı Evvelve Reşadiye zırhlılarının yerine Alman savaş gemilerinin 80 milyon Markkarşılığında satın alındığı aldatmacası dünya kamuoyuna duyurulacaktı.Gerçekte ise savaşın sonuna kadar bir satış söz konusu olmayacaktı. Ayrıcasavaş süresince zırhlı gemilerin kontrolü ve icraatları ile ilgili inisiyatifAlman İmparatorluğu’nda bulunacaktı. Dolayısıyla bu satış aldatmacasınınneticesinde Avrupalı Devletlerin itirazları son bulacak, devam eden BirinciDünya Savaşı’nın seyri önemli ölçüde değişecekti.Birinci Dünya Savaşı’nın Seyrini Değiştiren Goeben ve BreslauGerçeği isimli bu çalışmada, dünya kamuoyunun sahte bir satış beyanıylanasıl aldatıldığı arşiv belgeleri ve hatıratlarla desteklenen çalışmalarışığında ortaya konulacaktır.