Çanakkale’de Geç Osmanlı Dönemi Camileri

Özet

Öz Bugünkü Çanakkale’nin temeli Kal’a-i Sultâniyye’nin inşasıylaatılmış, kale ile birlikte yerleşimde başlamıştır. Zamanla gelişen kentteihtiyaçlar doğrultusunda camiler inşa edilmiştir. Resmi kayıtlara göremerkezde yaklaşık onbir cami ve mescidin yer aldığı görülürken bunlarınyedisi günümüze ulaşabilmiştir. Yedi caminin beşi Osmanlı’nın sondönemlerinde inşa edilmiştir. Bu camilerin, sahilden içeriye doğru, SarıÇay’a paralel olarak belirli bir güzergâhta sıralandıkları görülür.Camiler, plan ve kütle tasarımı ile süsleme özellikleri bakımındangenelde sade bir özelik gösteririler. Genellikle kare veya kareye yakındörtgen planlı olup kırma çatılıdırlar ve tek şerefeli birer minareyesahiptirler. Kurşunlu Camii tek kubbeli örtüsü ile diğerlerinden ayrılır.Kale içinde yer alan Abdülaziz Mescidi minaresiz tek örneği teşkil eder.Son cemaat yerleri yoktur. Hemen hepsi moloz taşla inşa edilen camilerinköşeleri ile kapı ve pencere kenarlarında kesme taş kullanılmıştır.Bazılarının kemer alınlıkları ile saçaklarında tuğlaya da yer verilmiştir.Minarelerin tamamı ise kesme taştır. Bazı camilerde görülen tuğla kemerlialınlıklar, vurgulanan kemer kilit taşları dış cephelerdeki nadir süslemeunsurlarıdır. Yenilenen iç mekânların çoğu özgünlüğünü kaybetmiştir.Bununla birlikte, Kurşunlu Camii mihrap, minber ve mahfil, Tıflı Camiiise tavan göbeği süslemeleriyle dikkati çeker. Söz konusu süslemelerampir ve barok üslubuyla dönemin genel özelliklerini yansıtırlar. Kesmetaş yapısıyla dikkat çeken minarelerden bazıları da pabuçluk ve şerefe altıuygulamalarıyla dönemin özelliklerini gösterirler. Bunlar arasında TıflıCamii minaresi özgün süslemeleriyle de dikkati çeker.