NECATİ ÖNER’İN MANTIK FELSEFESİ VE MANTIK İLKELERİNE YAKLAŞIMI

Özet

Bu çalışma, Necati Öner’in mantık felsefesine ve mantık felsefesinin önemli problemlerinden biri olan mantık ilkelerine dair görüşlerini ihtiva etmektedir. Öner’in nazarında bilimlerin kendi içyapılarında kalarak çözemediği problemleri söz konusudur. Çözülemeyen bu problemlerin varlığı felsefeye kapı aralamaktadır. Benzer durum, mantık bilimi için de geçerlidir. Düşüncenin işleyişini konu edinen mantık, bir bilim olması nedeniyle diğer bilimlerde olduğu gibi onun da felsefesinin olması gayet tabidir. Mantık biliminin kendi içinde çözemediği bazı problemlerin varlığı onu felsefeye yöneltmekte, böylelikle mantık felsefesi mümkün olmaktadır. Bu çerçevede Öner’in dikkat çektiği ve çözümlemeye çalıştığı temel problemler, mantığın bir bilim olarak felsefeden farklılığı, mantığın ilkeleri, kavramlar, önermeler ve akıl yürütmelere ilişkin olmuştur. O, mantığı özel ve dar konusundan dolayı felsefeden ayrı düşünerek, matematik ve fizik gibi bir bilim dalı olarak temellendirir. Mantığın konusu, ona felsefe ve bilimler için bir yöntem bilim olma niteliği kazandırsa da bu ikinci dereceden bir öneme sahiptir. Mantık felsefesiyle birlikte onun önemli problemlerinden biri olan mantığın özdeşlik, çelişmezlik, üçüncü şıkkın imkânsızlığı ve yeter sebep ilkeleri bu çalışmanın bir diğer inceleme konusu olmuştur. Bu çerçevede Öner’in temel çabası, bu ilkelerin salt zihinsel olmadığı, aynı zamanda olguya da uygulanabilirliğine dönük olmuştur. Olguya uygulamada bazı sıkıntıların görülmesi, ilkelere dair doğru çözümlemelerin yapılamamasından kaynaklanmaktadır. Buna göre özdeşlik ilkesi, olgusal ve kavramsal olarak çifte gerçeklik temellinde anlaşılmalıdır. Çelişmezlik, belirli şartlar altında düşünülmelidir. Üçüncü şıkkın imkânsızlığı varlığı anlamada eksik, ama doğru yorumlanmalıdır. Aynı şekilde yeter sebep, sınırlılıkları hesaba katılarak kabul edilmelidir. Bütün eksiklik ve sınırlılıklarına rağmen, insanın bütün akıl yürütmeleri mantığın ilkelerine bağlı gerçekleşmekte ve bu ilkeler olmadan insanın bilim yapması mümkün olmamaktadır.

Abstract

This study contains Necati Oner’s views on logic philosophy and logic principles which is one of the important problems of the philosophy of logic. According to Oner, there are problems of the sciences that cannot be solved by staying in their own internal structures. The existence of these problems that can not be solved opens the door to philosophy. A similar situation valid to logic science. The logic that discuses the functioning of thought, due to being a science, it is quite a necessity to have a philosophy as in other sciences. The existence of some problems that logic science cannot solve within itself leads to philosophy, so the philosophy of logic because possible. In this framework, the main problems that Oner draws attention to and tries to analyze are related to the differences logic of as a science, from philosophy which are in terme of the principles of logic, concepts, propositions and reasonings. He based logic as a branch of science such as mathematics and physics, by thinking logic apart from philosophy due to its special and narrow subject. Although the subject of logic is a methodology for philosophy and sciences, this has a secondary importance. In addition to logic philosophy, the identity, non-contradiction, the the law of excluded middle and reason sufficient principles are anpther subjeccts of logic philosophy. In this context, Oner’s basic endeavor was that these principles were not only mental, but also applicable to the phenomenon. The fact that some problems are encountered in the case is due to the lack of accurate analysis of the principles. Accordingly, the principle of identity should be understood in terms of factually and conceptually dual reality. The non-contradiction must be considered under certain conditions. The law of excluded middle must be incomplete in understanding the existence, but it must be interpreted correctly. Similarly, reason sufficient should be accepted by taking into account its limitations. Despite all its deficiencies and limitations, all reasoning of man is based on the principles of logic and it is not possible for people to do science without these principles.

Anahtar kelimeler: Mantık, Necati Öner, Felsefe, Mantık Felsefesi, Mantık İlkeleri