FIKHÎ İHTİLAFLARDA İSNADSIZ RİVAYETLERİN ROLÜ: SÜBHÂNEKE DUASINDAKİ ‘VE CELLE SENÂÜKE’ ÖRNEĞİ

THE ROLE OF NARRATIONS IN JUDICAL DISPUTES WHICH DON’T HAVE ANY ISNAD: THE CASE OF WA JALLA THANĀUKE IN SUBḤÂNAKA PRAYER

Özet

Sübhâneke duası, Hz. Peygamber’in namazda Fâtiha sûresinden evvel okuduğu dualardan olup Hanefîler ve Hanbelîler mezkûr duanın namazda okunmasını tercih etmişlerdir. Temel hadis kaynaklarında, Resûlüllah’ın ve sahâbenin içinde ‘ve celle senâüke’ ifadesinin geçtiği şekliyle Sübhâneke duasını namazda okuduklarına dair birkaç rivayet varsa da bunların isnadsız olarak nakledildikleri görülmektedir. Bununla birlikte hadis eserlerinde Sübhâneke duasından başka, içinde bu ifadenin geçtiği iki farklı dua daha nakledilmektedir. Meşhur rivâyetlerde ‘ve celle senâüke’ ifadesinin Sübhâneke duasında yer almamış olması sebebiyle bu duanın mezkûr ifadeyle birlikte namazlarda okunup okunamayacağına dair tartışmalar Hanefî fıkıh kitaplarında yer almış, fakihler bu hususta birbirinden farklı görüşler ileri sürmüşlerdir. Ekseriyetin görüşüSübhâneke duasının ‘ve celle senâüke’ ibaresi olmaksızın bütün namazlarda okunması yönündedir. Diğer taraftan normal namazlardan ziyade, bir duadan ibaret olduğundan cenaze namazlarında mezkûr duaya bu ifadenin eklenebileceği görüşü, bilhassa ilmihallerde ve uygulamada adeta bir zorunluluğa dönüşmüştür. Bu çalışmada söz konusu duanın temel hadis eserlerindeki keyfiyeti ile Hanefî fakihlerin namazlarda okunup okunmaması hakkındaki görüşleri, hadis ve fıkıh kaynakları dikkate alınarak değerlendirilecektir.

Abstract

“Subḥānaka” is one of the prayers (duā) of the Prophet recited by him before Sūrat al-Fātiḥah in his all prayers (salāt), and Ḥanafī and Ḥanbalī jurists preferred to be recited it in ṣalāt before Fātiḥa. In the basic hadith sources, there are a few narrations indicating that the Prophet and his Companions recited “this duā” including the expressing of “wa jalla thanāuke”, but these narrations were transmitted without any chain (isnād). However, ḥadīth books transmitted two different prayers apart from Subḥânaka which include the statement “wa jalla thanāuke”. According to the famous narrations about Subḥânaka prayer, it doesn’t include “wa jalla thanāuke”, therefore it was discussed by Hanafi scholars and these discussions took place in their books whether it should be recited in ṣalāt along with “wa jalla thanāuke”, and jurists put forward different views. Nevertheless, the majority of jurists held the opinion that Subḥânaka must be recited with “wa jalla thanâuka” in all prayers. On the other hand, the view regarding this expression can be added in the funeral prayers, because the funeral prayer is just a prayer rather than ṣalāt. But this view turned into almost a necessity and application especially in catechism (ilmiḥāl) books. In this study, therefore we will study the situation of the mentioned duā in basic hadith books and the views of Ḥanafī jurists on whether it should be recited in the prayer, by considering the sources of ḥadīth and fiqh.

Anahtar kelimeler: Cenâze namazı, Sübhâneke, dua, hadis, fıkıh, meşhur rivâyet