KUR’ÂN-I KERÎM’DE KAT‘ ÜSLUBU: LÜGAVÎ BİR ÜSLUP OLARAK TÂBİ‘-METBÛ‘ UYUMSUZLUĞU

QAT‘ STYLE IN THE QUR’AN: TABI‘ – METBU‘ INCOMPATIBILITY AS A LINGUISTIC STYLE

Özet

Kur’ân-ı Kerîm, dil ve üslubuyla her asırda müfessirlerin ve belâgat âlimlerinin ilgi odağı olmuştur. Tenzil döneminden günümüze kadar Kur’ân’ın dil ve üslup inceliklerine ağırlık veren çalışmalarla bu ilgi daima diri tutulmuştur. Bu çalışmada bazı müsteşriklerin Kur’ân’da gramer yanlışı (lahn) iddialarına zemin oluşturan ancak Kur’ân’ın ilk muhataplarınca şiir ve nesirde sıkça kullanılan; belagat ve nahiv kitaplarında da “kat‘u’t-tâbi‘ ‘ani’l-metbû (tâbi‘–metbû‘ uyumsuzluğu)” olarak bilinen kat‘ üslubu ele alınmıştır. Konuyu sınırlandırmak maksadıyla bu üslup, sıfat-mevsûf uyumsuzluğu (kat‘u’t-na‘t ‘ani’l-men‘ût) özelinde incelenmiştir. Araplar çeşitli sebeplerden dolayı; ya muhatabın dikkatini maktû sıfata çekmek ya da mevsûfun sıfatını pekiştirmek için bu üslubu kullanmışlardır. Arapların şiir ve nesirde medih, zem ve terahhüm üslubu olarak kullandıkları bu üslubun, Kur’ân’da da aynı maksatla kullanıldığı görülmektedir. Kur’ân’ın dil ve metin yapısını yakından tanıma ve ilahî mesajı doğru bir şekilde anlamayı amaçlayan bu çalışmada kat‘ üslubu ana hatlarıyla ele alınmış; Kur’ân’dan ve Arap şiirinden aktarılan örneklerle konu aydınlatılmaya çalışılmıştır.

Abstract

The Qur'an has been the focus of attention of commentators and rhetoric scholars in every century with its language and style. This interest has always been kept alive with the works focusing on the language and stylistic subtleties of the Qur'an since the revelation period. Qat’ style that forms a basis for solecism (lahn) claims of some orientalists but often used by the first interlocutors of the Qur'an in poetry and prose and known as “qat‘u’t-tâbi‘ ‘ani’l-metbû (tâbi‘–metbû‘ incompatibility)” in the eloquence and syntax books has been discussed in this study. In order to limit the subject, this style has been analyzed in the context of adjective – defined (qat‘u’t-na‘t ‘ani’l-men‘ût) incompatibility. Arabs for various reasons; used this style either to draw the attention of the interlocutor to the maqtû adjective or to reinforce the adjective of mevsûf (defined). It is seen that this style, which Arabs used as madih, zem and tarahhum style in poetry and prose, was used for the same purpose in the Qur'an. In this study, which aims to get to know the language and text structure of the Qur'an and to understand the divine message correctly, qat’ style has been considered in detailds; and the subject has been tried to be clarified with examples from the Qur'an and Arabic poetry.