Dergiler / Dîvân: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi / 2014 / Sayı: 37
Hulefâ-yi Râşidîn Döneminden Emevîlere Geçişin Siyasi Anlamı: Hilafet-Mülk Tartışması -Üç Siyer Metni Üzerinden Bir İnceleme-
- Sayı
- 2014 · Sayı: 37
- Sayfa
- 51–83
- DOI
- —
Özet
Hulefâ-yi Râşidîn döneminden Emevîlere geçişin siyasi açıdan nasıl anlaşılacağı meselesi İslam tarihinin önemli tartışma konularından birisidir. Bu tartışma aynı zamanda İslam siyaset düşüncesinin nasıl anlaşılacağı meselesine de ışık tutmaktadır. Çalışmamızda bu meseleye dair siyer kitaplarında öne çıkan üç yaklaşım ele alınacaktır. 1. Bu geçişi cumhuriyetten mutlakiyetçi bir rejime dönüşüm şeklinde olumsuz bir değişim olarak yorumlayan modernist daraltıcı yaklaşım (Zekai Konrapa), 2. Bu geçişin asabiyet ile mülke dönüşümün tabii bir sonucu olduğunu ifade eden umrani yaklaşım (Ahmed Cevdet Paşa), 3. Bu dönüşümü temel ilkeler çerçevesinde ele alarak mülke dayalı yönetimin Kur’an’da mutlak olarak kötülenmediğini belirten ilke esaslı yaklaşım (Muhammed Hamidullah)
Abstract
The problem of how to understand the transition form the historical period of Khulafâ al-Râshidîn (Rightly Guided Caliphs) to that of Umayyads is one of the most controversial issues in the history of Islam. The way to handle this debate also sheds light on how to understand larger issue of Islamic political thought. I will analyze three approaches to this debate that have emerged and become dominant in the seerah literature. 1. A modernist and reductionist approach that presents this transition as one from a republican regime to an absolitist one; as such, the transition is normatively seen in a negative light (Zekai Konrapa), 2. The “umranic” approach that views the change as a result of a natural process of transformation of “asabiyya” into “mulk” (Ahmed Cevdet Pasha), 3. An approach that looks at the debate from the perspective of basic (Quranic) prenciples and sees the “mulk”-based regime as the one that is not categorically denounced in the Qur’an (Muhammad Hamidullah).