Gökçeada Uğurlu-Zeytinlik Yerleşmesinin Kalkolitik Dönem Hane Organizasyonu: Bileşik Bir Yapı Kompleksi Örneği

Chalcolithic Household Organization of Gökçeada Uğurlu-Zeytinlik Settlement: An Example of a Compound Building Complex

Özet

Bu makalede, Gökçeada Uğurlu-Zeytinlik yerleşmesinin MÖ 5300 yıllarına tarihlenen Kalkolitik Dönem tabakasında ortaya çıkartılan ve birbirinden ayrı yapılardan oluşan bileşik bir bina kompleksi diakronik bir şekilde, mimari düzen ve in situ buluntular ile birlikte incelenerek, hane yapılanması anlaşılmaya çalışılmıştır. Bina kompleksi birbirinden fiziksel sınırlarla ayrılmış, çok odalı üç ayrı konut biriminden oluşur. Bu konut birimlerindeki her mekan detaylı incelenerek depolama, yemek hazırlama, ritüel vb. faaliyetlerle ilgili delillere ulaşılmaya çalışılmıştır. Besin hazırlama ve depolama gibi faaliyetlerin konutlarda ayrı gerçekleştiği görülürken, ritüel faaliyetler için yalnızca belirli alanların kullanılmış olduğu, pişirme ve üretim gibi diğer bazı faaliyetlerin ise açık alanlarda veya avlularda gerçekleştirilmiş olabileceği anlaşılmıştır. Belli düzeyde depolamanın da ortak gerçekleştirilmiş olabileceği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, konutlarda ele geçen buluntulardan yola çıkılarak benzer üretim teknikleri ve tüketim stratejilerinin olduğu söylenebilir. Ayrıca, binalardan birinin bir odası malzeme yoğunluğu ve küçük buluntuların oranı itibari ile diğer binalardakilerden belirgin bir şekilde ayrılmaktadır. Bu odada bir insana ait kafatası ile ritüel bir çukur da bulunmuştur. Bileşik bina kompleksi, bu dönemde birbirinden bağımsız fiziksel alanlarda yaşayan, ancak belli faaliyetler için belirli alanları paylaşan bir topluluğu göstermektedir.

Abstract

Th is article attempts to understand the household structure by diachronically examining a compound building complex consisting of separate structures, which was unearthed in the Chalcolithic layer of Gökçeada Uğurlu-Zeytinlik settlement dating to 5300 BC, together with the architectural order and in situ fi nds. Th e building complex consists of three separate multi-room residential units separated from each other by physical boundaries. Each room in these residential units has been examined in detail and it has been tried to obtain evidence about activities such as storage, food preparation, ritual, etc. While it is seen that activities such as food preparation and storage are carried out separately in residences, it is understood that only certain areas are used for ritual activities, some other activities such as cooking and production may have been carried out in open areas or in courtyards. A certain level of storage may have been carried out jointly. However, there are similar production techniques and consumption strategies based on the fi nds uncovered in the residential units. In addition, a room of one of the buildings is distinctly diff erent from the other buildings in terms of material density and the proportion of small fi nds. A human skull and a ritual pit were also found in this room. Th e compound building complex shows a community living in physical spaces independent of each other, but sharing certain areas for certain activities.