RUSYA’NIN MAVERA-YI KAFKASYA’DA DEMOGRAFİK YAPIYI ERMENİLER LEHİNE DEĞİŞTİRME ÇABALARI ve SONUÇLARI (1725-1853)

RUSSIA’S EFFORTS TO CHANGE THE DEMOGRAPHIC STRUCTURE OF THE CAUCASUS IN FAVOR OF ARMENIANS AND THE RESULTS OF THESE EFFORTS (1725-1853)

Özet

Mavera-yı Kafkasya, XVIII. yüzyıldan itibaren Rusya’nın genel politikası dahilinde önemli bir yere sahipti. Buranın otokton halklarından biri olan Ermeniler, yaşadıkları coğrafya açısından söz konusu politika gereğince Rusya’nın yakın takibindeydiler. Bölgede hakimiyet tesis etmek kadar, Ermenilerin hamiliğini üstlenmenin de prestij açısından önemli olduğu bu coğrafya, Rusya’nın genel politikası sebebiyle devletlerarası birçok anlaşmazlığın kaynağı olmuştur. XIX. yüzyılın başlarından itibaren Rusya’nın, Mavera-yı Kafkasya’da kendisine bağlı büyük bir Ermeni vilayeti tesisine çalışması, ister istemez diğerleriyle birlikte Osmanlı Devleti’ni de fazlasıyla rahatsız etmiştir. XIX. yüzyılda yapılan Osmanlı-Rus, İran-Rus savaşlarından sonra çevrede bulunan Ermenilerin Mavera-yı Kafkasya’da belirli bir noktada toplanması ve bazı Hıristiyan unsurların da buraya getirilmesi ile bölgedeki insan varlığına bağlı dengeler, Osmanlı Devleti’nin aleyhinde bir seyir almıştır. Bu ise bölgede söz sahibi olan Osmanlı, Rusya ve İran gibi devletleri askerî, siyasi ve diplomatik açılardan karşı karşıya getirmiştir.

Abstract

The Caucasus had an important place within the general policy of Russia since the 18th century. Because of the policy which it followed; Russia interrogated Armenians who was one of the autoktan peoples of the Caucasus due to the geography they live in. This geography, in which it is important to undertake the Armenian patronage of the region as well as to dominate the region, was the subject of many interstate disputes due to the policy followed by Russia. From the beginning of the 19th century, Russia, which worked in a large Armenian province in the Caucasus, disturbed greatly the Ottoman Empire with its others. The fact that the Armenians in the region were gathered at a point determined in the Caucasus and some Christians were brought here deteriorated the balances of the human element in the region against the Ottoman State. This situation confronted the Ottoman Empire, Russia and Iran in many respects.