Uzun süreli antikonvülzif ilaç kullanan epileptik çocuklarda rikets ve hipotiroidizm

Rickets and hypothyroidism in epileptic children due to long-term anticonvulsant drug therapy

Birsen UÇAR, Özcan BÖR, Ayten YAKUT, Nesrin DOĞRUEL, Sultan Durmuş AYDOĞDU

Özet

Antikonvülzif ilaçlar hepatositlerde enzim indüksiyonu yaparak ve barsak hücrelerinde kalsiyum iyon transportunu bozarak rikets ve osteomalaziye yol açmaktadırlar. Endokrin sistem üzerindeki etkilerini ise periferik hormonlar üzerine doğrudan, hormonların klirensini arttırma ya da hipotalamo-hipofizer eksen üzerine etki ederek göstermektedirler. Bu makalede, epilepsi ve mental retardasyonu olan, yatağa bağımlı, yaşları 13-15 arasında değişen, uzun süreli yüksek dozda antikonvülzif ilaç tedavisine bağlı ağır rikets gelişen üç hasta sunulmuştur. Üç hastanın ikisinde riketsin yanı sıra hipotiroidizm saptanmış, antikonvülzif ilaçların azaltılarak kesilmesi ve D vitamini tedavisi ile iki hastada riketsin biyokimyasal ve radyolojik bulguları düzelmiştir. Hareketsiz ve güneş ışınlarından yeterince yararlanamayan epileptik hastalarda, antikonvülzif ilaçların uzun süreli ve birlikte kullanımının D vitamini metabolizması ve endokrin sistem bozukluklarına yol açabileceği, bu hastaların düzenli olarak kontrollerinin yapılması ve koruyucu D vitamini verilmesinin komplikasyonları önlemede yararlı olacağı kanısına varılmıştır.

Abstract

Anticonvulsant (AC) drugs lead to rickets and osteomalacia caused by induction of hepatic microsomal enzymes and inhibition of gastrointestinal calcium (Ca) absorption. They also affects the endocrine system by acting directly on peripheral hormones, increasing clearance of hormones, and affecting the hypothalamic-pituitary axis. In this article, we present three children with epilepsy and mental retardation who were bedridden, aged between 13-15 years, and who developed severe rickets due to long-term high-dose AC drug therapy. Two out of three patients also developed hypothyroidism in addition to rickets. In two patients, biochemical and radiological findings of rickets improved with tapering of AC drugs and vitamin D treatment. We suggest that long-term and combined administration of AC drugs in epileptic patients who are inmobilized combined with a lack of sufficient sunlight exposure may cause disturbances of vitamin D metabolism and the endocrinologie system. We recommend that such patients be followed regularly and that prophylactic vitamin D supplementation should be given in order to prevent the complications.