1881 Sakız Depreminde Osmanlı Afet Yö-netimi ve Vali Sadık Paşa'ya Yönelik Eleştiriler

Disaster Management of the Ottoman Em-pire and the Criticisms Directed Toward the Governer Sadık Mehmed Paşa in the Earthquake of Chios in 1881.

Özet

3 Nisan 1881 Sakız depremi, Osmanlı Devletinin 19. yüzyılda, Sakız Adasının ise tarihi boyunca yaşadığı en büyük depremdir. Sakız Adasındaki yerleşim birimlerin üçte ikisinin harabeye dönmesine, en az 5.000 insanın ölmesine, 30.000den fazla insa-nın evsiz kalmasına yol açan bu yıkıcı depremin yaraları, merkezi ve mahalli hükümet tarafından birlikte sarılmaya çalışılmıştır.Arama-kurtarma faaliyetleri, afetzedelerin iaşe ve iskânı, ihtiyaç maddelerinin te-dariki ve dağıtımının organizasyonunu, adadan kaçışların önlenmesi önemli meseleler olarak karşımıza çıkmaktadır. Depremin büyük hasar ve kayıplara yol açması afet yö-netimindeki zorluğu ve bazı problemleri de beraberinde getirmiştir. Afet yönetiminin başında bulunan Cezâyir-i Bahr-i Sefîd Valisi Sadık Mehmed Paşa bu yıkıcı nitelikli depremin yaralarını sarmak üzere birçok girişimde bulunmuş, ancak bazı hususlar-da hem Bâb-ı Âlî hem de başkaları tarafından eleştirilmiştir. Deprem sonrasındaki kargaşa ortamında Sadık Paşanın istifasını kabul etmeyen Bâb-ı Âlî, depremden iki ay kadar sonra Valiyi azletmiştir. Kısacası bu makalede, deprem sonrası uygulan afet yönetimi, Vali Sadık Paşayı istifaya ve azle götüren süreç ve gelişmeler, deprem son-rasında düzenlenen yardım kampanyaları ve yaşanan bazı önemli olaylar, Osmanlı merkezi ve mahalli yönetimleri ile Osmanlı toplumunun bu büyük deprem sonrasın-daki tutumları sorgulanmıştır. Depremin yol açtığı kayıplar ve hasarlar ise başka bir makalede ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır.

Abstract

3 April 1881 Chios Earthquake is the biggest earthquake that the Ottoman Em-pire had in the 19th century and the largest one that the Chios Island had in its history. The local and central governments operated in collaboration to heal the wounds of this destructive earthquake which caused to go rack and ruin of two-third of the sett-lements, death of at least 5.000 people and left 30.000 people homeless. The search and rescue, victual and housing of the victims, supply of the basic ne-eds, distrubituon organisation and the prevention of the escapes from the island have appeared to us as important issues. The great destruction and loss that the earthqua-ke caused brought difficulties in the disaster management and some other problems along with itself. The Governer of the Province of the Archipelago (Cezâyir-i Bahr-i Sefîd) Sadık Mehmed Paşa who was managing the disaster had many attemptions to heal the wounds of this destructive earthquake but his actions were criticized by both Bâb-ı Âlî and some authorities. Bâb-ı Âlî refused the resignation request of Sadık Paşa during turmoil of the earthquake but deposed him about two months after the eart-hquake. In this article, the disaster management that carried out after the earthquake, the process and progress which led the resignation and depose of Sadık Paşa, the aid campaigns that were arranged after the earthquake, some other important events that took place after the earthquake and the attitudes of both Ottoman central and local governments and the Ottoman society were questioned.