BOLİVYA ANAYASASINDA ÜLKESEL HAKLAR?

Özet

Bu makalede ekolojik anayasacılığın en önemli örneklerinden birisi olan Bolivya Anayasasının çevresel haklara bakış açısı, dolayısıyla da ülke kavramını diğer anayasalardan nasıl farklı okuduğu incelenmiştir. Çevre hakkı 20. yüzyıl sonu ve 21. yüzyıl anayasacılığına damgasını vurmuş bulunmaktadır. Son yıllarda yeni bir anayasa yapan ya da anayasalarında değişiklik yapan devletler genellikle anayasalarına çevre korumacılığına ilişkin hüküm koymayı ihmal etmemişlerdir. Ancak son dönemlerde özellikle Güney Amerika ülkelerinde ortaya çıkan yeni bir anayasacılık akımı artık temel hak ve özgürlüklere farklı bir nitelik tanımaya ve anayasalarına farklı bir özneyi daha dâhil etmeye başlamışlardır. Anayasalara birey, toplum ve devletten sonra dâhil edilen özne "doğa", aynı zamanda ekolojik hakların da öznesi konumuna gelmiştir. Bu çerçevede anayasalarda genellikle ülkesel bütünlük ve egemenlik kapsamında düzenlenen ülke artık niteliği boyutuyla da ekolojik anayasalarda en önemli yeri almaktadır.

Abstract

This article examines the point of view of the Bolivian Constitution, one of the most important examples of ecological constitutionalism, to environmental rights and therefore its understanding of the land concept differently from other constitutions. Right to environment is stamped on the constitutionalism of the late 20th century and the 21st century. States that have made a new constitution or amended their constitutions in recent years have generally not neglected to add the environmental protection rules to their constitutions. However, a new constitutional movement that has recently emerged, especially in the South American countries, has now begun to recognize a different characteristic to fundamental rights and freedoms and to incorporate another subject into their constitutions. The nature that is incorporated into constitutions after the individual, the society and the state has also become the subject of ecological rights. In this framework, the land, which is generally contextualized under independence and sovereignty rights in constitutions, has taken the most prominent place in the ecological constitutions with its nature.