SANAYİ SEKTÖRÜ İÇİN "TEKNOLOJİ-ÖRGÜT-ÇEVRE MODELİ" TEMELLİ YENİ BİR TEMİZ TEKNOLOJİ EDİNİM MODELİ ÖNERİSİ

A NEW CLEAN TECHNOLOGY ADOPTION MODEL BASED ON "TECHNOLOGY-ORGANIZATION-ENVIRONMENT FRAMEWORK" FOR INDUSTRY

Özet

Başarılı teknoloji edinimi firmaların rekabet güçlerini, ekonomik ve çevreselperformanslarını belirgin bir biçimde etkilemektedir. İklim değişikliğiliteratüründe ise teknoloji kavramı iklim değişikliği ile mücadelede çok hayatibir araç olarak belirmektedir. Sanayi sektörünün küresel emisyonlara olanbüyük etkisi ve emisyon azaltımı hususunda büyük potansiyeli göz önünealındığında, bu sektörde gerçekleşecek başarılı teknoloji ediniminin emisyonazaltımına ve iklim değişikliği ile mücadeleye katkı sağlayacağı açıktır. Fakatbirçok politik ve sosyal çabaya rağmen faydaları son derece aşikâr olanenerji verimliliğine yönelik teknolojilerin bile sanayi sektöründe yaygınlaştığısöylenememektedir. Teknoloji edinim süreci önündeki engeller ne tamanlamıyla aşılabilmekte ne de teşvik unsurlarına tam olarak eğilinmektedir.Firmaların temiz teknoloji edinimini etkileyen değişkenlerin önemine dikkatçeken yeni ve daha etkili yollar bulunmalıdır. Bu bağlamda teknoloji edinimininnasıl ve neden gerçekleştiğinin ve bu sürecin belirleyicilerinin tespit edilmesi veöneminin anlaşılması örgütsel hedeflere ulaşmada ve edinimi daha etkili halegetirmede yüksek öneme sahiptir.Bu çalışmada doğası gereği sosyal etkileri yüksek, karmaşık ve gelişmeye açıkbir konu olan ve "kirliliğin oluşmadan önlenmesini sağlayan teknolojiler"olarak tanımlanan temiz teknolojilerin edinim sürecini sanayi sektörü özelindeteknolojik, örgütsel ve çevresel faktörler açısından ortaya koyan bir modelgeliştirilmiştir. Model aracılığıyla bugüne kadar üzerinde çok az çalışılan birkonu olan firma düzeyinde temiz teknoloji ediniminin dinamikleri teknolojik,örgütsel ve çevresel değişkenler açısından tespit edilmeye çalışılmakta, temizteknolojilerin yapısı göz önüne alınarak belirlenen değişkenlerin edinimsürecini nasıl etkileyebileceklerine ilişkin öngörüler oluşturulmaktadır.

Abstract

Successful adoption of technologies has a significant effect on competitiveness, economic and environmental performance of the firms. Moreover, technology concept is seen as a vitally important tool to address climate change. Taken the role of manufacturing industry in its huge contribution to global emissions and its big potential for emission reduction into consideration, technology adoption and its diffusion in the industry sector will obviously promote emission reduction and combating climate change. However, despite the extensive policy and social effort, effective diffusion and implementation of energy efficiency technologies, whose advantages are much more definite then the other technologies, could not be realized. Unfortunately the barriers in front of the technology adoption are not yet properly overcome and the incentives in industry are not addressed efficiently. Consequently it is urgent to find new and more effective ways that may draw attention to the variables of clean technology adoption process in the firms. In this regard, determining how and why clean technology adoption occurs, identifying the variables and understanding the importance of the process will help achieving organizational goals and increasing efficiency of adoption process Clean technologies are known as pollution abatement technologies and bytheir nature they are complex, open to improvement and have high socialimpacts. In this study, a new clean technology adoption model specific toindustry sector based on Technology-Organization-Environment Framework(TOE) is presented. By means of the model, the dynamics of clean technologyadoption at firm level, rarely studied till now, are tried to be determined interms of technological, organizational and environmental variables. Finallystatements are developed to show how the determined variables influence theadoption process considering the characteristics of clean technology.