Hurüfât or Askerî Rüznamçe Registers as Sources of Ottoman Social History and Their Significance: The Case of Kazâ-i Kudüs-i Şerîf

Osmanlı Toplumsal Tarihi Kaynaklarından Hurüfât ya da Askerî Rüznamçe Defterleri ve Onemi: Kazâ-i Kudüs-i Şerîf Orneği

Özet

Çalışma, Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde Hurâfât (Rüznâmçe) Defterleri adı altında muhafazaedilen defterlerin Osmanlı toplumsal tarihi bakımından önemini Kazâ--i Kudüs-i Şerif örneğindebilim dünyasına tanıtmayı amaç edinmiştir. Osmanlı idarî teşkilatında kaza idarî yapısı esas alınarakArap alfabesi harf sırasına göre tutulan Hurüfât Defterleri, Osmanlı toplumsal yapısı içerisinde Askerî zümre oIarak adlandırılan yönetici sınıfa ait tayin, terfi, azil gibi atama kayıtlarını içermektedir.Çalışmada, Kudüs Kazası'na ait 1102-1250/ 1690-1834 yılları arasını kapsayan 25 Hurüfât Defterikayıtları esas alınmıştır. Defterlerde yer alan vakıf, mahkeme ve esnaf teşkilatı ile şehir hayatındagörev yapan kişilerin isimleri, atanma biçimleri, görevde kalış süreleri ve ayrılış sebepleri gibi toplumsal tarih bakımından önemli bilgiler içeren kayıtların incelenmesiyle 17. ve 18. yüzyıl Osmanlı toplumsal yapısı Kudüs Kazası bağlamında ortaya çıkarılacaktır.

Abstract

This study mainly aims at introducing the Hurüfât (Rüznâmçe) Registers found in the archive ofthe Directorate General of Foundations and discuss their importance for Ottoman social history.It utilizes the registerof the Kazâ--i Kudüs-i Şerif(District of Jerusalem). These registries were arranged according to the administrative units and the names of the districts are arranged in analphabetical order in Arabic. They are records of appointment, promotion and dismissal of theAskerî ruling class. This study is based on 25 Hurüfât Registers ofthe District ofJerusaIem coveringthe years between 1102-1250 and 1690--1834. Because of the association of these individuals inlocal courts, guild associations and waqfs research on their appointment, their office terms and the reasons for their departure will shed light to the 17th and 18th century Ottoman social structure of the District of Jerusalem.