Niksar Ulu Camii Üzerine Bir Değerlendirme

Özet

Danişmendli devrinde önemli bir merkez olan Niksarda yer alan Ulu Caminin kimin tarafındanyaptırıldığı, inşa tarihi ve mimarı kesin olarak bilinmemektedir. Genellikle araştırmacılar tarafın- dan Danişmendlilere mal edilen yapının, bu dönemde inşa edildikten sonra Selçuklu dönemin- de onarım geçirdiği kabul edilmiş olmakla birlikte bazı araştırmacılar tarafından da tamamıylaSelçuklu döneminde inşa edildiği öne sürülerek taşıdığı mimarî özelliklerle yapı açıklanmayaçalışılmıştır. Bu çalışmada farklı görüşlerin yer aldığı kaynaklar ile özellikle yapının geçirdiğionarımlar göz önünde bulundurulmuş, bugün yapıda gözlenen mimarî ve süsleme özellikleriyeniden değerlendirilerek yapının banisi ve inşa tarihi hakkında bir değerlendirilme yapılmayaçalışılmıştır. Böylece, Niksar Ulu Camiinin XII. yüzyılda inşa edilmiş bir Danişmendli yapısı ol- masından ziyade, XIII. yüzyılda inşa edilmiş bir yapı olduğu ortaya çıkmaktadır. Yapının banisiolarak ise Tokat Gök Medrese ve Niksar Çöreği Büyük Tekkesinin de banisi olduğu kabul edilenMuineddin Süleyman Pervanenin Tokat ve Niksarda etkin olduğu dönemde, bu yapıyı da inşaettirmiş olması ihtimali kuvvetlenmektedir.

Abstract

There is no exact information regarding the patron, the architecture and the date of constructionof the Ulu Camii located in Niksar, a significant center of the Danismend era. Researchersmainly attribute the construction of this building to the Danismends. It is also accepted that ithad gone through renovation under the Seljuk period. However, other scholars assert that itwas built in its entirety in the Seljuk period and endeavor to explain its architectural qualitiesthrough this prism. This study, discusses the different views and especially the renovationsmade on the building. Architectural and decorative qualities still observed today are re- evaluated and finally, the patron and the construction date of the building are discussed. Itseems that evidence shows that the Niksar Ulu Camii is a structure built in the XIII. Century,rather than a Danismend structure built in the XII. Century. As for the patron of the building,there is now stronger indications that it was Muineddin Süleyman Pervane accepted also asthe patron of the Tokat Gök Medrese and the Niksar Çöreği Büyük Tekkesi who most likelypatronized the construction of this building, while he was active in Tokat and Niksar.