18. Yüzyılda Hayırsever Bir Padişah Kadını: Vuslat Kadın’ın Medine ve İstanbul Vakıfları

A Philanthropist Consort of Ottoman Sultan in the 18th Century: The Case of Vuslat Kadin’s Medina and Istanbul Waqfs

Özet

Sultan I. Mahmud’un üçüncü kadını Vuslat Kadın, padişahın kendisine temlik ettiği gayrimenkullerden elde ettiğigelirleri, Medine’deki darüşşifası ve İstanbul’daki çeşmesi için vakfetmiştir. Darüşşifa, Medine halkı ile hac veumre ziyareti için Medine’ye gelen misafirlere sağlık hizmeti; çeşme ise, İstanbul halkına içme suyu hizmeti sunmaktadır. Vuslat Kadın’ın kurduğu vakıf, bu iki hayratta yürütülecek hizmetlerin asırlarca sürdürülebilir olmasınaimkân sağlamıştır.Bu çalışmada; Vuslat Kadın’ın kim olduğuyla ilgili tespitler yapıldıktan sonra Medine ve İstanbul’daki hayratı içinkurduğu vakıf incelenecektir. Bu doğrultuda, Vuslat Kadın’ın vakfiyesinden hareketle vakfın idaresi, gelir-giderleri ve personeli ile ilgili tespitlerin yapılmasının yanı sıra varlığını sürdürdüğü yıllarda vakıfla ilgili arşiv belgelerineyansıyan olaylar incelenecektir.

Abstract

Vuslat Kadin, the third consort of Sultan Mahmud I, endowed incomes from her estates, which were assigned by Sultan, to her hospital in Medina and water fountain in Istanbul. The hospital provided health services to Medina people and pilgrims of Hajj and Umrah. The fountain provided drinking water to people of Istanbul. Vuslat Kadin also established a waqf that enabled services of mentioned charities to last for centuries. This study presents information about Vuslat Kadin herself and her foundation established to run and maintain her charities in Medina and Istanbul. In this way, the study, based on Vuslat Kadin’s foundation certificate charter (vakfiye) and archive documents, sheds light on management of the foundation, its incomes and expenses, staff members and recorded incidents related to the foundation during the period of service.